Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau

Yr Iaith Gymraeg yn Trago Mills

Mewn llythyr i Gomisiynwr yr Iaith Gymraeg mi wnaeth Bruce Robertson, cadeirydd Trago Mills

sydd wedi agor siop ym Merthyr Tudful bod arwyddion dwyieithog yn ‘visual clutter’ ac mi wnaeth

mynd ymlaen i ddweud

"I also harbour misgivings upon the challenge to the educational system that teaching another
language will pose, certainly if the existing standard of literacy is indicative, 'furniture' last week only
being spelt by an employee as 'fernicher': forgive my ignorance but for all I know that may be the
correct spelling ....in Welsh!"
Mi wnaeth o ddweud wrth BBC Wales
"I have never ever heard it spoken, and I frequent stores, I frequent restaurants, I frequent bars and
I have many friends in the valley just across the road where I've spent much time across not 22 but
actually 30 years, and in all honesty, frankly, I've never heard it spoken.
"With all due respect to Welsh speakers, with all due respect to local people, I have no lack of respect
for them, that's why I've invested £68m into having a presence in Wales and creating 380 jobs.
"I'm unlikely to, as I say respectfully, to pander to minorities when trying to do the best for the
majority."

2il Gorffennaf 2018

Annwyl Golwg

Dw

i’n

siŵr

bod

llawer

o

Gymry

sydd

yn

teimlo’n

gryf

am

ddyfodol

yr

iaith

wedi

cael

eu

gwylltio

gan

syniadau

prif

weithredwr

Trago

Mills

am

bwysigrwydd

yr

iaith

Gymraeg.

A

digon

teg

hefyd,

cywilydd

arno

am

ddweud

y fath beth!

Ond

mae’n

rhaid

i

ni

hefyd

ystyried

yn

ofalus

beth

ddywedodd

o

-

yn

yr

holl

35

mlynedd

mae

o

wedi

cael

cysylltiad

efo

Merthyr

Tudful

nad

yw

e

erioed

wedi

clywed

yr

iaith

yn

cael

ei

siarad

o

gwmpas

y

lle.

Ei

gred

o

yw

does

dim

iaith

sydd

yn

cael

ei

siarad

yn

naturiol,

does

neb

yn

defnyddio’r

iaith

fel

iaith

gyntaf,

neb

yn

gallu

byw

eu

bywyd

trwy

gyfrwng

yr

iaith

Gymraeg

yn

unig.

Mae

hynny

yn

debyg

o

fod

yn

wir.

Yma

yn

Abertawe

prin

iawn

dw

i’n

clywed

yr

iaith

ar

y

strydoedd

chwaith

ond

dw

i’n

gwybod

nad

yw

hynny’n

golygu

does unlle yn Abertawe ble mae’r Gymraeg yn cael ei siarad. Mae’r Gymraeg yma ond yn guddiedig.

Yn

anffodus

mae

llawer

o

bobl

Cymru

yn

erbyn

yr

iaith,

pobl

na

fydd

yn

poeni

dim

tasa

hi’n

diflannu.

Bydd

hynny

yn

siawns

da

iddyn

nhw

Seisnigeiddio’r

holl

enwau

Cymraeg

maen

nhw’n

cael

gymaint

o

drafferth

i’w

ynganu,

arbed

arian

mawr

wrth

gael

gwared

â’r

holl

drafferthion

am

addysg

Gymraeg

a

chost

dwyieithrwydd. Iddyn nhw bydd popeth yn ‘Plus Plus’.

Prin

iawn

yw’r

llefydd

ble

mae’n

bosib

byw

eich

bywyd

trwy

gyfrwng

yr

iaith

yn

unig.

Beth

fydd

y

sefyllfa

mewn

10

mlynedd,

20

mlynedd?

Os

ydych

yn

perthyn

i

ryw

fudiad

Cymraeg

beth

yw’r

sefyllfa

ar

ran

oedran?

Pawb

dros

60?

Pawb

dros

70?

A

ydych

chi’n

cael

digon

o

aelodau

ifanc

er

mwyn

cadw

ysbryd

yr

iaith

i

fynd

yn

eich

cymdeithas

hyd

at

ddiwedd

y

ddeng

mlynedd

nesaf?

Sut

mae

cyflwr

cynulleidfa

eich

eglwysi

a

chapeli?

Mae’n rhaid bod yn berffaith onest pan dach chi’n ateb y cwestiynau yma.

Sut allwn ni newid y sefyllfa?

Mae

rhai

pobl

yn

chwilio

am

lefydd

i

ymarfer

y

Gymraeg

maen

nhw’n

prysur

ddysgu

ac

maen

nhw

siŵr

o

fod

yn

teimlo’n

rhwystredig

bod

y

cyfleoedd

mor

brin.

Ar

y

llaw

arall

mae

ein

cymdeithasau

yn

gwanychu

o

achos

diffyg

gwaed

newydd.

Beth

am

gael

nhw

at

ei

gilydd?

Ar

unrhyw

adeg

mae

dros

un

mil

ar

bymtheg

o

oedolion

yn

dysgu

Cymraeg

yng

Nghymru,

bydden

nhw

yn

ddiolchgar

iawn

o

gael

y

cyfle

o

gymdeithasu

ac

ymarfer

ar

yr

un

pryd.

Ond

mae’n

rhaid

cael

nhw

at

ei

gilydd.

Yn

ein

hysgolion

mae

ein

plant

yn

cael

cyngor

am

yrfaoedd

achos

dyna

yw

pwrpas

addysg,

paratoi

ein

plant

at

y

byd

gwaith.

Dyle

oedolion

cael

yr

un

cyngor

er

mwyn

paratoi

nhw

am

fywyd

yn

ein

cymdeithas.

Bydd

yn

ddigon

hawdd

i’w

wneud.

Bydd

rhaid

i’r

Colegau

Cymraeg

dod

i

adnabod

y

gwahanol

gymdeithasau

yn

ei

dalgylch

ac

wedyn

cael

rhyw

fath

o

noson

agored

yn

y

dosbarth

olaf

yn

y

flwyddyn

er

mwyn

i’r

dysgwyr

ddod

i

adnabod

y

Cymry

lleol

a

chael

gwybodaeth

am

y

cymdeithasau

sydd

ar

gael.

Bydd

hynny

yn

golygu

bod

llwybr

clir

i

ddysgwyr

sydd

yn

awyddus

i

fod

yn

rhan

o’n

cymdeithas.

Un

mil

ar

bymtheg

o

oedolion

yn

dysgu

Cymraeg

ar

unrhyw

amser!

Petaswn

i’n

cael

hanner

ohonyn

nhw

i

mewn

i’n

cymdeithas

bydd

hynny

yn

wahaniaeth

mawr.

Mwy

o

ddysgwyr

a

Chymry

Cymraeg

yn

adnabod

ei

gilydd

a

siarad

efo’i

gilydd

-

mwy

o

siawns

i’r

di

Gymraeg

clywed

yr iaith a sylweddoli bod yr iaith yma o hyd!

A fydd y Colegau Cymraeg yn fodlon gwneud hyn? A fydden ni’n fodlon cymryd rhan hefyd?

Does dim amser i wastraffu.

Yn

ôl

y

cyfrifiad

yn

2011

dim

ond

19%

o

boblogaeth

Cymru

oedd

yn

siarad

yr

iaith

a

beth

fydd

y

ffigwr

yn

2021?

Yn

sicr

bydd

siaradwyr

Cymraeg

yng

Nghymru

yn

y

lleiafrif,

sefyllfa

beryglus.

Ni

sydd

yn

gyfrifol

am

yr

iaith,

ni

sydd

i

fod

i

wneud

yn

siŵr

bydd

yr

iaith

yma

i’r

cenhedloedd

nesaf.

Dyw

cynllun

uchelgeisiol

y

Cynulliad o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2040 ddim yn mynd i ddigwydd ar ei ben ei hun.

Amser

da

i

wneud

hyn

oedd

ugain

mlynedd

yn

ôl,

iawn,

braidd

yn

hwyr

erbyn

hyn

ond

beth

am

ddechrau

o

ddifri

rŵan

a

thrio

sicrhau

bod

canran

mwy

o’r

dysgwyr

yn

dod

i

mewn

i’n

cymdeithasau

a

sicrhau

eu

dyfodol.

Mae

pobl

wedi

bod

yn

ddigon

dewr

i

weithredu

o

blaid

yr

iaith

yn

y

gorffennol,

wedi

dioddef

carchar

dros

yr

iaith. Dyw’r iaith ddim yn gofyn hynny oddi wrthym ni.

Beth amdani?

Rob Evans gydangilydd.cymru
Yn ôl Ymlaen Ymlaen Yn ôl
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau

Yr Iaith Gymraeg yn Trago Mills

Mewn llythyr i Gomisiynwr yr Iaith Gymraeg

mi wnaeth Bruce Robertson, cadeirydd Trago Mills

sydd wedi agor siop ym Merthyr Tudful bod

arwyddion dwyieithog yn ‘visual clutter’ ac mi

wnaeth mynd ymlaen i ddweud

"I also harbour misgivings upon the challenge to
the educational system that teaching another
language will pose, certainly if the existing standard
of literacy is indicative, 'furniture' last week only
being spelt by an employee as 'fernicher': forgive
my ignorance but for all I know that may be the
correct spelling ....in Welsh!"
Mi wnaeth o ddweud wrth BBC Wales
"I have never ever heard it spoken, and I frequent
stores, I frequent restaurants, I frequent bars and I
have many friends in the valley just across the road
where I've spent much time across not 22 but
actually 30 years, and in all honesty, frankly, I've
never heard it spoken.
"With all due respect to Welsh speakers, with all due
respect to local people, I have no lack of respect for
them, that's why I've invested £68m into having a
presence in Wales and creating 380 jobs.
"I'm unlikely to, as I say respectfully, to pander to
minorities when trying to do the best for the
majority."

2il Gorffennaf 2018

Annwyl Golwg

Dw

i’n

siŵr

bod

llawer

o

Gymry

sydd

yn

teimlo’n

gryf

am

ddyfodol

yr

iaith

wedi

cael

eu

gwylltio

gan

syniadau

prif

weithredwr

Trago

Mills

am

bwysigrwydd

yr

iaith

Gymraeg.

A

digon

teg

hefyd,

cywilydd

arno

am

ddweud

y fath beth!

Ond

mae’n

rhaid

i

ni

hefyd

ystyried

yn

ofalus

beth

ddywedodd

o

-

yn

yr

holl

35

mlynedd

mae

o

wedi

cael

cysylltiad

efo

Merthyr

Tudful

nad

yw

e

erioed

wedi

clywed

yr

iaith

yn

cael

ei

siarad

o

gwmpas

y

lle.

Ei

gred

o

yw

does

dim

iaith

sydd

yn

cael

ei

siarad

yn

naturiol,

does

neb

yn

defnyddio’r

iaith

fel

iaith

gyntaf,

neb

yn

gallu

byw

eu

bywyd

trwy

gyfrwng

yr

iaith

Gymraeg

yn

unig.

Mae

hynny

yn

debyg

o

fod

yn

wir.

Yma

yn

Abertawe

prin

iawn

dw

i’n

clywed

yr

iaith

ar

y

strydoedd

chwaith

ond

dw

i’n

gwybod

nad

yw

hynny’n

golygu

does

unlle

yn

Abertawe

ble

mae’r

Gymraeg

yn

cael

ei

siarad.

Mae’r Gymraeg yma ond yn guddiedig.

Yn

anffodus

mae

llawer

o

bobl

Cymru

yn

erbyn

yr

iaith,

pobl

na

fydd

yn

poeni

dim

tasa

hi’n

diflannu.

Bydd

hynny

yn

siawns

da

iddyn

nhw

Seisnigeiddio’r

holl

enwau

Cymraeg

maen

nhw’n

cael

gymaint

o

drafferth

i’w

ynganu,

arbed

arian

mawr

wrth

gael

gwared

â’r

holl

drafferthion

am

addysg

Gymraeg

a

chost

dwyieithrwydd. Iddyn nhw bydd popeth yn ‘Plus Plus’.

Prin

iawn

yw’r

llefydd

ble

mae’n

bosib

byw

eich

bywyd

trwy

gyfrwng

yr

iaith

yn

unig.

Beth

fydd

y

sefyllfa

mewn

10

mlynedd,

20

mlynedd?

Os

ydych

yn

perthyn

i

ryw

fudiad

Cymraeg

beth

yw’r

sefyllfa

ar

ran

oedran?

Pawb

dros

60?

Pawb

dros

70?

A

ydych

chi’n

cael

digon

o

aelodau

ifanc

er

mwyn

cadw

ysbryd

yr

iaith

i

fynd

yn

eich

cymdeithas

hyd

at

ddiwedd

y

ddeng

mlynedd

nesaf?

Sut

mae

cyflwr

cynulleidfa

eich

eglwysi

a

chapeli?

Mae’n

rhaid

bod

yn

berffaith

onest

pan

dach

chi’n

ateb

y cwestiynau yma.

Sut allwn ni newid y sefyllfa?

Mae

rhai

pobl

yn

chwilio

am

lefydd

i

ymarfer

y

Gymraeg

maen

nhw’n

prysur

ddysgu

ac

maen

nhw

siŵr

o

fod

yn

teimlo’n

rhwystredig

bod

y

cyfleoedd

mor

brin.

Ar

y

llaw

arall

mae

ein

cymdeithasau

yn

gwanychu

o

achos

diffyg

gwaed

newydd.

Beth

am

gael

nhw

at

ei

gilydd?

Ar

unrhyw

adeg

mae

dros

un

mil

ar

bymtheg

o

oedolion

yn

dysgu

Cymraeg

yng

Nghymru,

bydden

nhw

yn

ddiolchgar

iawn

o

gael

y

cyfle

o

gymdeithasu

ac

ymarfer

ar

yr

un

pryd.

Ond

mae’n

rhaid

cael

nhw

at

ei

gilydd.

Yn

ein

hysgolion

mae

ein

plant

yn

cael

cyngor

am

yrfaoedd

achos

dyna

yw

pwrpas

addysg,

paratoi

ein

plant

at

y

byd

gwaith.

Dyle

oedolion

cael

yr

un

cyngor

er

mwyn

paratoi

nhw

am

fywyd

yn

ein

cymdeithas.

Bydd

yn

ddigon

hawdd

i’w

wneud.

Bydd

rhaid

i’r

Colegau

Cymraeg

dod

i

adnabod

y

gwahanol

gymdeithasau

yn

ei

dalgylch

ac

wedyn

cael

rhyw

fath

o

noson

agored

yn

y

dosbarth

olaf

yn

y

flwyddyn

er

mwyn

i’r

dysgwyr

ddod

i

adnabod

y

Cymry

lleol

a

chael

gwybodaeth

am

y

cymdeithasau

sydd

ar

gael.

Bydd

hynny

yn

golygu

bod

llwybr

clir

i

ddysgwyr

sydd

yn

awyddus

i

fod

yn

rhan

o’n

cymdeithas.

Un

mil

ar

bymtheg

o

oedolion

yn

dysgu

Cymraeg

ar

unrhyw

amser!

Petaswn

i’n

cael

hanner

ohonyn

nhw

i

mewn

i’n

cymdeithas

bydd

hynny

yn

wahaniaeth

mawr.

Mwy

o

ddysgwyr

a

Chymry

Cymraeg

yn

adnabod

ei

gilydd

a

siarad

efo’i

gilydd

-

mwy

o

siawns

i’r

di

Gymraeg

clywed

yr

iaith

a

sylweddoli

bod

yr

iaith yma o hyd!

A

fydd

y

Colegau

Cymraeg

yn

fodlon

gwneud

hyn?

A

fydden ni’n fodlon cymryd rhan hefyd?

Does dim amser i wastraffu.

Yn

ôl

y

cyfrifiad

yn

2011

dim

ond

19%

o

boblogaeth

Cymru

oedd

yn

siarad

yr

iaith

a

beth

fydd

y

ffigwr

yn

2021?

Yn

sicr

bydd

siaradwyr

Cymraeg

yng

Nghymru

yn

y

lleiafrif,

sefyllfa

beryglus.

Ni

sydd

yn

gyfrifol

am

yr

iaith,

ni

sydd

i

fod

i

wneud

yn

siŵr

bydd

yr

iaith

yma

i’r

cenhedloedd

nesaf.

Dyw

cynllun

uchelgeisiol

y

Cynulliad

o

gael

miliwn

o

siaradwyr

Cymraeg

erbyn

2040

ddim

yn

mynd i ddigwydd ar ei ben ei hun.

Amser

da

i

wneud

hyn

oedd

ugain

mlynedd

yn

ôl,

iawn,

braidd

yn

hwyr

erbyn

hyn

ond

beth

am

ddechrau

o

ddifri

rŵan

a

thrio

sicrhau

bod

canran

mwy

o’r

dysgwyr

yn dod i mewn i’n cymdeithasau a sicrhau eu dyfodol.

Mae

pobl

wedi

bod

yn

ddigon

dewr

i

weithredu

o

blaid

yr

iaith

yn

y

gorffennol,

wedi

dioddef

carchar

dros

yr

iaith. Dyw’r iaith ddim yn gofyn hynny oddi wrthym ni.

Beth amdani?

Rob Evans gydangilydd.cymru
Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen