Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Perygl! Dynion yn Cysgu! Llynedd ces i wahoddiad i siarad â Chymdeithas Hanes Saundersfoot, roeddwn i’n sôn am Fae Pwlldu ar Gŵyr lle'r oedd pobl yr ardal yn gweithio’n galed yn ystod y dydd yn y chwarel galchfaen. Yn ystod y nos roedden nhw'n gwneud  gwaith ychwanegol a thawel. Smyglo. O achos fy ymweliad ces i gip ar eu rhaglen a gweld dwy sgwrs y bydda i’n mwynhau. Mis diwethaf es i yno i glywed am hanes Aberdaugleddau ac wythnos diwethaf es i yno eto i glywed am hanes William Marshall. Diddorol dros ben achos roedd William Marshall yn rhannu’r un cyfnod a Gerallt Gymro ac wrth wrando am hanes William wnaeth rhan o jigso Gerallt syrthio i’w le. A dyna beth yw hanes ynte - jig-so mawr gymhleth ond un heb obaith i ni gwblhau yn ystod ein bywydau.  Mis nesaf, mis Mai, dw i wedi cael gwahoddiad i siarad efo trigolion Llanddew, pentref i’r gogledd o Aberhonddu. Dyma le oedd Gerallt yn byw, hynny yw pan nad oedd yn crwydro Cymru ac Ewrop ar wahanol ddyletswyddau yn ystod ei yrfa. Wrth wrando am hanes William Marshall mi nes i ddysgu mwy am Gerallt a bydd fy sgwrs i drigolion Llanddew yn gyfoethocach o achos hynny. Dw i wedi mwynhau ail gysylltu â Saundersfoot achos dyna le wnes i dreulio fy arddegau. Roedd fy nhad yn ficer yna am bum mlynedd ar hugain ac mae llawer o bobl yn siarad efo fi achos dw i’n eu hatgoffa nhw o fy nhad. Rhai eraill achos roedden ni’n adnabod ein gilydd yr holl flynyddoedd yna yn ôl. Pan dach chi wedi symud o gwmpas gymaint â fi mae’n braf iawn i deimlo eich bod chi’n perthyn i rywle. Doth yr amser i mi adael, roedd hi dipyn bach ar ôl naw o’r gloch ac awr o deithio adref o’m mlaen i. Roedd y ffordd yn dawel ¬- rhywbeth diddorol ar y bocs mwy ‘na thebyg a setlais i lawr i fwynhau'r gerddoriaeth oedd yn llenwi’r car. Ar ôl i mi fynd heibio Sanclêr des i ar draws olion gwaith ar y ffordd, côns wedi cael ei gosod i gadw pawb i’r un lôn, ar y pryd fi oedd yn cynrychioli pawb. Es i ychydig o filltiroedd ar fy mhen fy hun ac yna gweld goleuadau coch yn y pellter. Arafais ac arhosais. Welais fod dau ddyn yn sefyll tu draw i’r goleuadau ac mewn ychydig o eiliadau wnaeth un bwyso botwm a ches i’r golau gwyrdd. Ond doedd dim ffordd ymlaen achos roedd lori yn llenwi’r lôn o fy mlaen, lori’r contractwyr. Gwnes i ystumiau i’r dynion er mwyn gofyn i ba gyfeiriad dylwn i fynd a wnaethon nhw wneud arwydd clir i mi i fynd ymlaen. Dw i’n un da am wneud penderfyniadau cyflym yn seiliedig ar y ffeithiau sydd o’m mlaen a’r ffeithiau oedd A) Mae rhywun wedi dweud wrthyf fynd yn fy mlaen B) Mae lori yn rhwystro fi mynd ar yr un lon. C) Does dim côns i’r chwith bellach ac mae’r ffordd yna yn glir Beth fyddech chi’n gwneud? Beth wnes i oedd troi i’r chwith a mynd ymlaen. Unwaith wnes i hynny wnaeth  y lori ddeffro a dechrau symud ond ro’n i ar y ffordd erbyn hyn, ffordd lyfn, ffordd newydd, ffordd oedd yn bleser i yrru arno i ddweud y gwir. Neis iawn! Ond nes i sylweddoli bod y lori yn fy nilyn erbyn hyn ond doedd dim ffordd symud i’r lôn ar y dde o achos y côns felly'r unig ddewis oedd mynd ymlaen i’r pen draw. Ar ol tua milltir welais oleuadau ac wrth i mi nesáu sylweddolais mai rowler mawr oedd yna yn rowlio’r Tarmac. Roedd rhaid i mi stopio wrth gwrs ac wrth wneud hynny dyma’r lori wrth fy ochr ac wyneb ffyrnig yn trio mynegi barn am fy nghyflwr meddyliol. Gwnes i ystumiau yn ol i drio cyflwyno fy marn nad oeddwn ar fai cyn troi i’r dde a thrio creu mwy o bellter rhyngon ni. Ar ol gwneud camddealltwriaeth o’r fath hyn, a rhaid i mi bwysleisio mai anaml dw i’n gwneud hynny, mae rhywun yn tueddu rhedeg y peth trwy ei ben am gyfnod a thrio rhoi'r ffeithiau at ei gilydd. Dyma fy nghasgliadau i. A oedd y lori oedd yn blocio’r ffordd i fod yn ryw fath o gerbyd tywys ond os felly dylen nhw gael arwydd ar y cefn i ddweud hynny, hefyd golau fflachiog? Ond doedd dim. Os oeddwn i i fod i ddilyn y lori pam nad oedd y dyn wedi rhoi arwydd i mi fynd tu ôl i’r lori, yr unig arwydd ges i oedd mynd ymlaen. (Roedd yn sefyll o flaen y lôn ar y chwith.) Mae llawer o waith ar y ffyrdd yn cael ei gwneud dros oriau’r nos y dyddiau yma a da beth yw hynny. Ond os oes rheolau, mae rhaid i weithwyr sydd yn gyfrifol am ddiogelwch y cyhoedd sylweddoli bod rhywbeth sydd yn amlwg iddyn nhw ddim o angenrheidrwydd yn amlwg i bobl eraill. Mi wnes i gyrraedd adref tipyn ar ôl deg o’r gloch ac, wrth feddwl yn ôl roeddwn i’n berffaith ddiogel ond dim ond lwc oedd hynny. Beth bynnag dw i wedi cael siawns i wneud i chi chwerthin ynte!
Geirfa Chwarel galchfaen - limestone quarry Ychwanegol - extra Cymhleth - complicated Cwblhau - to complete Trigolion - residents Dyletswyddau - duties Cynrychioli - to represent Ystumiau - signals (body language) Seiliedig ar - based on Llyfn - smooth Mynegi barn - to show an opinion Cyflwr medyliol - mental state Cyflwyno fy marn - to present my opinion Camddealltwriaeth - misunderstanding Pwysleisio - to emphasise Casgliadau - conclusions Cerbyd tywys - convoy vehicle Golau fflachiog - flashing lights
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Perygl! Dynion yn Cysgu! Llynedd ces i wahoddiad i siarad â Chymdeithas Hanes Saundersfoot, roeddwn i’n sôn am Fae Pwlldu ar Gŵyr lle'r oedd pobl yr ardal yn gweithio’n galed yn ystod y dydd yn y chwarel galchfaen. Yn ystod y nos roedden nhw'n gwneud  gwaith ychwanegol a thawel. Smyglo. O achos fy ymweliad ces i gip ar eu rhaglen a gweld dwy sgwrs y bydda i’n mwynhau. Mis diwethaf es i yno i glywed am hanes Aberdaugleddau ac wythnos diwethaf es i yno eto i glywed am hanes William Marshall. Diddorol dros ben achos roedd William Marshall yn rhannu’r un cyfnod a Gerallt Gymro ac wrth wrando am hanes William wnaeth rhan o jigso Gerallt syrthio i’w le. A dyna beth yw hanes ynte - jig-so mawr gymhleth ond un heb obaith i ni gwblhau yn ystod ein bywydau.  Mis nesaf, mis Mai, dw i wedi cael gwahoddiad i siarad efo trigolion Llanddew, pentref i’r gogledd o Aberhonddu. Dyma le oedd Gerallt yn byw, hynny yw pan nad oedd yn crwydro Cymru ac Ewrop ar wahanol ddyletswyddau yn ystod ei yrfa. Wrth wrando am hanes William Marshall mi nes i ddysgu mwy am Gerallt a bydd fy sgwrs i drigolion Llanddew yn gyfoethocach o achos hynny. Dw i wedi mwynhau ail gysylltu â Saundersfoot achos dyna le wnes i dreulio fy arddegau. Roedd fy nhad yn ficer yna am bum mlynedd ar hugain ac mae llawer o bobl yn siarad efo fi achos dw i’n eu hatgoffa nhw o fy nhad. Rhai eraill achos roedden ni’n adnabod ein gilydd yr holl flynyddoedd yna yn ôl. Pan dach chi wedi symud o gwmpas gymaint â fi mae’n braf iawn i deimlo eich bod chi’n perthyn i rywle. Doth yr amser i mi adael, roedd hi dipyn bach ar ôl naw o’r gloch ac awr o deithio adref o’m mlaen i. Roedd y ffordd yn dawel ¬- rhywbeth diddorol ar y bocs mwy ‘na thebyg a setlais i lawr i fwynhau'r gerddoriaeth oedd yn llenwi’r car. Ar ôl i mi fynd heibio Sanclêr des i ar draws olion gwaith ar y ffordd, côns wedi cael ei gosod i gadw pawb i’r un lôn, ar y pryd fi oedd yn cynrychioli pawb. Es i ychydig o filltiroedd ar fy mhen fy hun ac yna gweld goleuadau coch yn y pellter. Arafais ac arhosais. Welais fod dau ddyn yn sefyll tu draw i’r goleuadau ac mewn ychydig o eiliadau wnaeth un bwyso botwm a ches i’r golau gwyrdd. Ond doedd dim ffordd ymlaen achos roedd lori yn llenwi’r lôn o fy mlaen, lori’r contractwyr. Gwnes i ystumiau i’r dynion er mwyn gofyn i ba gyfeiriad dylwn i fynd a wnaethon nhw wneud arwydd clir i mi i fynd ymlaen. Dw i’n un da am wneud penderfyniadau cyflym yn seiliedig ar y ffeithiau sydd o’m mlaen a’r ffeithiau oedd A) Mae rhywun wedi dweud wrthyf fynd yn fy mlaen B) Mae lori yn rhwystro fi mynd ar yr un lon. C) Does dim côns i’r chwith bellach ac mae’r ffordd yna yn glir Beth fyddech chi’n gwneud? Beth wnes i oedd troi i’r chwith a mynd ymlaen. Unwaith wnes i hynny wnaeth  y lori ddeffro a dechrau symud ond ro’n i ar y ffordd erbyn hyn, ffordd lyfn, ffordd newydd, ffordd oedd yn bleser i yrru arno i ddweud y gwir. Neis iawn! Ond nes i sylweddoli bod y lori yn fy nilyn erbyn hyn ond doedd dim ffordd symud i’r lôn ar y dde o achos y côns felly'r unig ddewis oedd mynd ymlaen i’r pen draw. Ar ol tua milltir welais oleuadau ac wrth i mi nesáu sylweddolais mai rowler mawr oedd yna yn rowlio’r Tarmac. Roedd rhaid i mi stopio wrth gwrs ac wrth wneud hynny dyma’r lori wrth fy ochr ac wyneb ffyrnig yn trio mynegi barn am fy nghyflwr meddyliol. Gwnes i ystumiau yn ol i drio cyflwyno fy marn nad oeddwn ar fai cyn troi i’r dde a thrio creu mwy o bellter rhyngon ni. Ar ol gwneud camddealltwriaeth o’r fath hyn, a rhaid i mi bwysleisio mai anaml dw i’n gwneud hynny, mae rhywun yn tueddu rhedeg y peth trwy ei ben am gyfnod a thrio rhoi'r ffeithiau at ei gilydd. Dyma fy nghasgliadau i. A oedd y lori oedd yn blocio’r ffordd i fod yn ryw fath o gerbyd tywys ond os felly dylen nhw gael arwydd ar y cefn i ddweud hynny, hefyd golau fflachiog? Ond doedd dim. Os oeddwn i i fod i ddilyn y lori pam nad oedd y dyn wedi rhoi arwydd i mi fynd tu ôl i’r lori, yr unig arwydd ges i oedd mynd ymlaen. (Roedd yn sefyll o flaen y lôn ar y chwith.) Mae llawer o waith ar y ffyrdd yn cael ei gwneud dros oriau’r nos y dyddiau yma a da beth yw hynny. Ond os oes rheolau, mae rhaid i weithwyr sydd yn gyfrifol am ddiogelwch y cyhoedd sylweddoli bod rhywbeth sydd yn amlwg iddyn nhw ddim o angenrheidrwydd yn amlwg i bobl eraill. Mi wnes i gyrraedd adref tipyn ar ôl deg o’r gloch ac, wrth feddwl yn ôl roeddwn i’n berffaith ddiogel ond dim ond lwc oedd hynny. Beth bynnag dw i wedi cael siawns i wneud i chi chwerthin ynte!
Geirfa Chwarel galchfaen - limestone quarry Ychwanegol - extra Cymhleth - complicated Cwblhau - to complete Trigolion - residents Dyletswyddau - duties Cynrychioli - to represent Ystumiau - signals (body language) Seiliedig ar - based on Llyfn - smooth Mynegi barn - to express an opinion Cyflwr meddyliol - mental state Cyflwyno fy marn - to present my opinion Camddealltwriaeth - misunderstanding Pwysleisio - to emphasise Casgliadau - conclusions Cerbyd tywys - convoy vehicle Golau fflachiog - flashing lights