Gydangilydd.cymru
Pen-blwydd Hapus i’r We Yr wythnos yma mae’r we fyd eang yn dathlu 30 mlynedd o fodolaeth er dw i ddim yn cofio ni’n dathlu’r 18fed na’r 21ain ben blwydd chwaith. I rai pobl mae’r we wedi bod efo nhw trwy gydol eu hoes ond mae rhai ohonom ni’n cofio'r camau baglog cynnar. Hawdd iawn anghofio doedd dim modd ffonio ffrind tra oedd rywun arall yn prysur chwilio’r we am unrhyw beth o ddiddordeb. Yn raddol mae’r we wedi ehangu fel ei fod yn bosib cael pob math o wybodaeth mewn eiliadau. Gan fod technoleg fel band eang a wi-fi wedi datblygu hefyd does dim llawer o lefydd lle dach chi ddim yn gallu ei ddefnyddio. Da ynte! Neu ydy o mor dda â hynny, ydan ni’n treulio gormod o amser yn syllu ar sgriniau? Ydan ni’n gwastraffu ein hamser prin? Mae ormod o bobl eisio cadw mewn cysylltiad â ni, dw i’n un ohonyn nhw mae gen i ofn. Mae hi’n anodd iawn prynu rhywbeth neu gael ryw wasanaeth heb i rywun ddisgwyl i chi roi marciau allan o ddeg iddyn nhw. Mae fel pla! Mae cwmnïau mawr yn fodlon rhoi rhyddid i chi ddefnyddio eu safleoedd nhw i gysylltu â ffrindiau yn rhad ac am ddim, sut maen nhw’n gallu cynnig hynny? Does dim byd am ddim. Erbyn hyn dyn ni’n sylweddoli eu bod nhw’n casglu gwybodaeth amdanom ni. Beth dyn ni’n hoffi, ble dyn ni’n mynd ar wyliau, pa fwyd dyn ni’n mwynhau? Peth nesaf mae hysbysebion yn popio fyny o flaen eich llygaid ac yn od iawn mae beth maen nhw’n trio gwerthu yn apelio atoch. Wrth gwrs mae pawb yn gwybod erbyn hyn dyna sut maen nhw’n gwneud eu harian. Bach yn sbŵci ynte! Ond sut y byddwn ni’n gallu byw hebddo? Ar un adeg os oeddech chi eisiau ddod ar draws rhif ffôn rywun doedd dim ond rhaid i chi Gŵglo ‘BT phone number’ a bydd wefan BT yna’n syth. Erbyn hyn y wefan yna yw’r ddegfed yn y rhestr. Pam? Hyd yn oed os dach chi’n Gŵglo rywbeth penodol nid dyna beth fyddech chi’n cael. Meddyliwch am hyn, dach chi yn y dre ac eisio coffi, eich hoff goffi yw espresso a dach chi ddim eisio dim byd arall. Dach chi’n gofyn am espresso dwbl ac mae’r person tu ôl i’r cownter yn cynnig, un ar ôl y llall, - latte, cappuccino, macchiato, mocha, americano, flat white, piccolo latte ac affogato cyn cynnig y fath dach chi wir eisio - espresso dwbl! Petasech chi’n cael y fath yna o wasanaeth yn eich siop goffi bydd rhaid i chi sefyll am oriau cyn i chi gael eich tro a phawb yn ffrwydro. Mae’n waeth byth pan dach chi eisiau manylion am westy achos mae gymaint o wefannau eisio chi archebu trwyddyn nhw neu eisiau i chi ddarllen beth mae pobl eraill yn dweud am y lle. Mae gymaint o gwmnïau eisio gwneud arian allan o bopeth dach chi’n gwneud. Os ydw i wedi penderfynu ble dw i eisio aros pam bod rhaid i’r perchennog dalu comisiwn i rywun arall. Mae’n waeth byth pan dach chi’n archebu têc-awê dw i’n siŵr. Erbyn hyn mae’r we wedi mynd yn rhy fawr, wedi stwffio ei hun efo gormod o ‘hangers on’, a’r profiad o gael rhywbeth mor werthfawr wedi hen ddiflannu. Ar ben hyn i gyd, wrth gwrs, yw’r holl bethau amheus am y we. Yr holl hacio, sbamio a newyddion ffug trwy’r amser. Dw i’n cael ormod o negeseuon sy’n dweud wrthyf fod fy nghyfri efo Apple, EBay neu PayPal wedi cael ei hacio ac â fyddwn i mor garedig ag ail logio er mwyn newid y cyfrinair. Mae llawer o rain yn edrych yn argyhoeddedig heblaw am y ffaith nad oes gen i gyfri efo’r cwmnïau yna. Yn yr hen ddyddiau roedd drwgweithredwyr yn torri mewn a dwyn oddi wrth y banciau ond erbyn hyn maen nhw’n gallu torri mewn i’n cyfrifon banc personol ni. Y gwahaniaeth yw petasai rywun yn dwyn oddi wrth eich banc does gennych chi ddim problem ond mater hollol wahanol yw hi os yw rywun yn dwyn o’ch cyfri chi. Felly mae'n rhaid i ni ddathlu pen-blwydd tri deg y we fyd eang ond yn ein llwncdestun ddylen ni obeithio am we lai barus a mwy onest yn y tri deg mlynedd nesaf. Geirfa Gwe fyd eang – worldwide web Camau baglog cynnar – early, stumbling steps Band eang – Broadband Pla – plague Yn rhad ac am ddim – free of charge Ffrwydro – to explode Amheus – suspicious Yn argyhoeddedig – convincing Drwgweithredwyr – criminals Llwncdestun – a toast Barus – greedy
Gydangilydd.cymru
Pen-blwydd Hapus i’r We Yr wythnos yma mae’r we fyd eang yn dathlu 30 mlynedd o fodolaeth er dw i ddim yn cofio ni’n dathlu’r 18fed na’r 21ain ben blwydd chwaith. I rai pobl mae’r we wedi bod efo nhw trwy gydol eu hoes ond mae rhai ohonom ni’n cofio'r camau baglog cynnar. Hawdd iawn anghofio doedd dim modd ffonio ffrind tra oedd rywun arall yn prysur chwilio’r we am unrhyw beth o ddiddordeb. Yn raddol mae’r we wedi ehangu fel ei fod yn bosib cael pob math o wybodaeth mewn eiliadau. Gan fod technoleg fel band eang a wi-fi wedi datblygu hefyd does dim llawer o lefydd lle dach chi ddim yn gallu ei ddefnyddio. Da ynte! Neu ydy o mor dda â hynny, ydan ni’n treulio gormod o amser yn syllu ar sgriniau? Ydan ni’n gwastraffu ein hamser prin? Mae ormod o bobl eisio cadw mewn cysylltiad â ni, dw i’n un ohonyn nhw mae gen i ofn. Mae hi’n anodd iawn prynu rhywbeth neu gael ryw wasanaeth heb i rywun ddisgwyl i chi roi marciau allan o ddeg iddyn nhw. Mae fel pla! Mae cwmnïau mawr yn fodlon rhoi rhyddid i chi ddefnyddio eu safleoedd nhw i gysylltu â ffrindiau yn rhad ac am ddim, sut maen nhw’n gallu cynnig hynny? Does dim byd am ddim. Erbyn hyn dyn ni’n sylweddoli eu bod nhw’n casglu gwybodaeth amdanom ni. Beth dyn ni’n hoffi, ble dyn ni’n mynd ar wyliau, pa fwyd dyn ni’n mwynhau? Peth nesaf mae hysbysebion yn popio fyny o flaen eich llygaid ac yn od iawn mae beth maen nhw’n trio gwerthu yn apelio atoch. Wrth gwrs mae pawb yn gwybod erbyn hyn dyna sut maen nhw’n gwneud eu harian. Bach yn sbŵci ynte! Ond sut y byddwn ni’n gallu byw hebddo? Ar un adeg os oeddech chi eisiau ddod ar draws rhif ffôn rywun doedd dim ond rhaid i chi Gŵglo ‘BT phone number’ a bydd wefan BT yna’n syth. Erbyn hyn y wefan yna yw’r ddegfed yn y rhestr. Pam? Hyd yn oed os dach chi’n Gŵglo rywbeth penodol nid dyna beth fyddech chi’n cael. Meddyliwch am hyn, dach chi yn y dre ac eisio coffi, eich hoff goffi yw espresso a dach chi ddim eisio dim byd arall. Dach chi’n gofyn am espresso dwbl ac mae’r person tu ôl i’r cownter yn cynnig, un ar ôl y llall, - latte, cappuccino, macchiato, mocha, americano, flat white, piccolo latte ac affogato cyn cynnig y fath dach chi wir eisio - espresso dwbl! Petasech chi’n cael y fath yna o wasanaeth yn eich siop goffi bydd rhaid i chi sefyll am oriau cyn i chi gael eich tro a phawb yn ffrwydro. Mae’n waeth byth pan dach chi eisiau manylion am westy achos mae gymaint o wefannau eisio chi archebu trwyddyn nhw neu eisiau i chi ddarllen beth mae pobl eraill yn dweud am y lle. Mae gymaint o gwmnïau eisio gwneud arian allan o bopeth dach chi’n gwneud. Os ydw i wedi penderfynu ble dw i eisio aros pam bod rhaid i’r perchennog dalu comisiwn i rywun arall. Mae’n waeth byth pan dach chi’n archebu têc-awê dw i’n siŵr. Erbyn hyn mae’r we wedi mynd yn rhy fawr, wedi stwffio ei hun efo gormod o ‘hangers on’, a’r profiad o gael rhywbeth mor werthfawr wedi hen ddiflannu. Ar ben hyn i gyd, wrth gwrs, yw’r holl bethau amheus am y we. Yr holl hacio, sbamio a newyddion ffug trwy’r amser. Dw i’n cael ormod o negeseuon sy’n dweud wrthyf fod fy nghyfri efo Apple, EBay neu PayPal wedi cael ei hacio ac â fyddwn i mor garedig ag ail logio er mwyn newid y cyfrinair. Mae llawer o rain yn edrych yn argyhoeddedig heblaw am y ffaith nad oes gen i gyfri efo’r cwmnïau yna. Yn yr hen ddyddiau roedd drwgweithredwyr yn torri mewn a dwyn oddi wrth y banciau ond erbyn hyn maen nhw’n gallu torri mewn i’n cyfrifon banc personol ni. Y gwahaniaeth yw petasai rywun yn dwyn oddi wrth eich banc does gennych chi ddim problem ond mater hollol wahanol yw hi os yw rywun yn dwyn o’ch cyfri chi. Felly mae'n rhaid i ni ddathlu pen-blwydd tri deg y we fyd eang ond yn ein llwncdestun ddylen ni obeithio am we lai barus a mwy onest yn y tri deg mlynedd nesaf. Geirfa Gwe fyd eang – worldwide web Camau baglog cynnar – early, stumbling steps Band eang – Broadband Pla – plague Yn rhad ac am ddim – free of charge Ffrwydro – to explode Amheus – suspicious Yn argyhoeddedig – convincing Drwgweithredwyr – criminals Llwncdestun – a toast Barus – greedy