Gydangilydd.cymru
Nant Gafeni a Triley Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Roedd ein taith gerdded ar yr 11eg o Fai yn ardal Y Fenni ac roedd profiad dros y ddwy flynedd diwethaf yn dweud wrthyf am osgoi trio cyrraedd yr ardal wrth ddefnyddio Ffordd Blaen y Cymoedd. Mae rhywun yn cael y teimlad bod y gwaith mawr ar y ffordd wedi bod yn mynd ymlaen am ganrifoedd. Cymaint mae’r drafferth i gyrraedd y lle mae rheswm da dros osgoi teithiau sydd yn cael eu cynnal yn yr ardal. Ond camgymeriad bydd gwneud hynny achos yn fy mhrofiad i does unlle arall yng Nghymru efo gymaint o frwdfrydedd dros yr iaith Gymraeg. Heb os nac oni bai mae hyn yn profi pwysigrwydd cadw'r arfer o gael Eisteddfod symudol. Gwnaeth yr holl frwdfrydedd presennol gael ei ysbrydoli gan Eisteddfod Genedlaethol 2016. Mae grŵp lleol newydd wedi sefydlu papur bro i’r ardal sef www.poblyfenni.cymru - mae’n werth ei weld. Hir oes i’r brwdfrydedd! Y man cyfarfod oedd y maes parcio yn Byfield Lane sydd yn rhad ac am ddim ac felly oedd bron yn llawn. Geoff Davies oedd ein harweinydd a’r peth cyntaf a wnaeth oedd dangos i ni, gyda balchder haeddiannol, y berllan gymunedol sydd wedi cael ei greu. Perllan sylweddol gyda choed afalau cynhennid Cymreig yn ogystal â choed eirin a gellyg. Roedd hyn i gyd o wir ddiddordeb i mi yn bersonol agos nes i blannu 20 o goed afalau ac un eirinen Dinbych tair blynedd yn ôl - peidiwch â meddwl mod gen i stad fawr, dw i wedi plannu nhw fel cordon er mwyn gwasgu nhw i mewn. Wedi i ni edmygu’r berllan ffwrdd â ni i’r orsaf bws i ddechrau ein taith a gwerthfawrogi unwaith eto manteision bod yn hen ! Disgynnom ni o’r bws ar gyrion y dref i ddilyn llwybr dros gaeau. Yn anffodus roedd yr ardal wedi cael glaw trwm dros nos ac roedd dŵr yn dal yn gorwedd ar y wyneb. Doedd hynny ddim gymaint o broblem ag oedd y gwartheg a oedd braidd yn ofnus ohonom ni o achos y lloi oedd efo nhw. Doth un tuag atom ni yn reit fygythiol ond roedd Olwen yna yn syth i’w pherswadio hi i droi yn ôl. Roeddem ni ar y ffordd i goed Great Triley er mwyn gweld y blodyn prin Gwlwm Cariad. Roedd hi braidd yn gynnar ond wrth lwc welsom ni ddigon ohonyn nhw mewn blodau. Yn ôl ar yr un llwybr am sbel ond anelu at ffermdy a thrwy gil fy llygad gweld dafad yn gyrru hwyaden ac 14 o gywion yn ôl at y llyn a’u cynefin naturiol. Roedd y fam, yn naturiol ar dipyn o frys a’r cywion yn gwneud yn arbennig o dda i ddal i fyny. Roedd lòg dros agoriad y ffens o gwmpas y llyn, dim trafferth i’r fam ond diddorol gweld ymdrechion y cywion i fynd drosodd. Dilyn traciau rŵan o dan Ben y Fal ac edrych i lawr at dref Y Fenni. Roedd glaw wedi gaddo am 2.00 ac nad oedd gennyf gôt sy’n dal dŵr. Cymylau duon yn yr awyr yn trio edrych yn fygythiol ond mae’n cymryd mwy na hynny i fy nychryn i! Cyrraedd y ceir unwaith eto yn hollol sych a phobl y tywydd wedi methu unwaith eto. Taith ddiddorol a phleserus dros ben. Diolch i Geoff am ei waith trylwyr yn paratoi ac am rannu ei wybodaeth eang efo ni am fyd natur. Diolch yn fawr i bawb oedd ar y daith am eu cwmni da ac i bobl Y Fenni am eu brwdfrydedd - maen nhw’n esiampl dda i ni gyd. Geirfa Ffordd Blaen y Cymoedd – Heads of the Valleys Road Yn fy mhrofiad i – in my experience Heb os nac oni bai – without any doubt Hir oes i’r brwdfrydedd – long live the enthusiasm Yn rhad ac am ddim – free of charge Haeddianol – deserved Perllan gymunedol – community orchard Coed cynhennid Cymreig – native Welsh trees Coed eirin a gellyg – plum and pear trees Manteision bod yn hen – eg bus passes Blodyn prin – rare flower Trwy gil fy llygad – through the corner of my eye Hwyaden – duck Cynefin naturiol – natural environment Ymdrechion – attempts Pen y Fal – The Sugarloaf Côt sy’n dal dŵr – waterproof coat
Nant Gafeni a Triley Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Roedd ein taith gerdded ar yr 11eg o Fai yn ardal Y Fenni ac roedd profiad dros y ddwy flynedd diwethaf yn dweud wrthyf am osgoi trio cyrraedd yr ardal wrth ddefnyddio Ffordd Blaen y Cymoedd. Mae rhywun yn cael y teimlad bod y gwaith mawr ar y ffordd wedi bod yn mynd ymlaen am ganrifoedd. Cymaint mae’r drafferth i gyrraedd y lle mae rheswm da dros osgoi teithiau sydd yn cael eu cynnal yn yr ardal. Ond camgymeriad bydd gwneud hynny achos yn fy mhrofiad i does unlle arall yng Nghymru efo gymaint o frwdfrydedd dros yr iaith Gymraeg. Heb os nac oni bai mae hyn yn profi pwysigrwydd cadw'r arfer o gael Eisteddfod symudol. Gwnaeth yr holl frwdfrydedd presennol gael ei ysbrydoli gan Eisteddfod Genedlaethol 2016. Mae grŵp lleol newydd wedi sefydlu papur bro i’r ardal sef www.poblyfenni.cymru - mae’n werth ei weld. Hir oes i’r brwdfrydedd! Y man cyfarfod oedd y maes parcio yn Byfield Lane sydd yn rhad ac am ddim ac felly oedd bron yn llawn. Geoff Davies oedd ein harweinydd a’r peth cyntaf a wnaeth oedd dangos i ni, gyda balchder haeddiannol, y berllan gymunedol sydd wedi cael ei greu. Perllan sylweddol gyda choed afalau cynhennid Cymreig yn ogystal â choed eirin a gellyg. Roedd hyn i gyd o wir ddiddordeb i mi yn bersonol agos nes i blannu 20 o goed afalau ac un eirinen Dinbych tair blynedd yn ôl - peidiwch â meddwl mod gen i stad fawr, dw i wedi plannu nhw fel cordon er mwyn gwasgu nhw i mewn. Wedi i ni edmygu’r berllan ffwrdd â ni i’r orsaf bws i ddechrau ein taith a gwerthfawrogi unwaith eto manteision bod yn hen ! Disgynnom ni o’r bws ar gyrion y dref i ddilyn llwybr dros gaeau. Yn anffodus roedd yr ardal wedi cael glaw trwm dros nos ac roedd dŵr yn dal yn gorwedd ar y wyneb. Doedd hynny ddim gymaint o broblem ag oedd y gwartheg a oedd braidd yn ofnus ohonom ni o achos y lloi oedd efo nhw. Doth un tuag atom ni yn reit fygythiol ond roedd Olwen yna yn syth i’w pherswadio hi i droi yn ôl. Roeddem ni ar y ffordd i goed Great Triley er mwyn gweld y blodyn prin Gwlwm Cariad. Roedd hi braidd yn gynnar ond wrth lwc welsom ni ddigon ohonyn nhw mewn blodau. Yn ôl ar yr un llwybr am sbel ond anelu at ffermdy a thrwy gil fy llygad gweld dafad yn gyrru hwyaden ac 14 o gywion yn ôl at y llyn a’u cynefin naturiol. Roedd y fam, yn naturiol ar dipyn o frys a’r cywion yn gwneud yn arbennig o dda i ddal i fyny. Roedd lòg dros agoriad y ffens o gwmpas y llyn, dim trafferth i’r fam ond diddorol gweld ymdrechion y cywion i fynd drosodd. Dilyn traciau rŵan o dan Ben y Fal ac edrych i lawr at dref Y Fenni. Roedd glaw wedi gaddo am 2.00 ac nad oedd gennyf gôt sy’n dal dŵr. Cymylau duon yn yr awyr yn trio edrych yn fygythiol ond mae’n cymryd mwy na hynny i fy nychryn i! Cyrraedd y ceir unwaith eto yn hollol sych a phobl y tywydd wedi methu unwaith eto. Taith ddiddorol a phleserus dros ben. Diolch i Geoff am ei waith trylwyr yn paratoi ac am rannu ei wybodaeth eang efo ni am fyd natur. Diolch yn fawr i bawb oedd ar y daith am eu cwmni da ac i bobl Y Fenni am eu brwdfrydedd - maen nhw’n esiampl dda i ni gyd. Geirfa Ffordd Blaen y Cymoedd – Heads of the Valleys Road Yn fy mhrofiad i – in my experience Heb os nac oni bai – without any doubt Hir oes i’r brwdfrydedd – long live the enthusiasm Yn rhad ac am ddim – free of charge Haeddianol – deserved Perllan gymunedol – community orchard Coed cynhennid Cymreig – native Welsh trees Coed eirin a gellyg – plum and pear trees Manteision bod yn hen – eg bus passes Blodyn prin – rare flower Trwy gil fy llygad – through the corner of my eye Hwyaden – duck Cynefin naturiol – natural environment Ymdrechion – attempts Pen y Fal – The Sugarloaf Côt sy’n dal dŵr – waterproof coat