Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Merthyr Tewdrig Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Roedd Richard Davies yna i groesawu pawb wrth iddyn nhw gyrraedd y man cyfarfod gyferbyn â’r dafarn Miller’s Arms ym Merthyr Tewdrig ac roedd rhai o’r ‘usual suspects' yna yn barod. Ond tra o’n i’n cyflwyno fy hun iddo mi wnaeth pawb ddiflannu, tybed a oedd hynny o achos rywbeth oeddwn i wedi dweud? Na, ddwedodd Richard roedden nhw wedi cymryd y cyfle i gael paned cyn dechrau’r daith. Es i i ymuno a nhw ond doedd dim espresso ar y fwydlen, o leiaf ces i’r pleser o wrando ar ‘Mine Host’ yn clodfori’r gymuned mae o’n rhan ohono. Gyda llaw, yr wythnos diwethaf ces i lythyr oddi wrth Fudiad i Sicrhau Gwirionedd ym Mhob Stori, MISGYMS, maen nhw wedi darllen rhai o’r straeon yma ac yn amau nad wyf yn poeni llawer am y gwir weithiau. Rwtsh llwyr wrth gwrs ond gan y bydden nhw’n cadw llygaid ar fy ngeiriau euraidd o hyn ymlaen well i mi eich rhybuddio a’ch atgoffa nad aur yw popeth melyn. Roedden ni’n croesawu aelod newydd, Sam, dysgwraig o Fanceinion yn wreiddiol. Croeso eto I Wil, dysgwr o Wokingham a gerddodd efo ni yn Graig Cefn Parc wythnos ddiwethaf. Yn ôl at hanes y daith ac fel o’n i wedi dweud roedd y daith yn cychwyn ym Merthyr Tewdrig, yr enw Saesneg yw Mathern a wnaeth Richard esbonio pwy oedd Tewdrig. Roedd o’n frenin dros Glywysing (ardal Gwent) yn ystod y 5ed neu 6ed ganrif, mi wnaeth o ymwrthod â'r goron er mwyn ymddeol yn gynnar i dreulio mwy o amser yn ei ardd. Ei fab Meurig wnaeth ei ddilyn ac mi wnaeth popeth gweithio allan yn dda tan i’r Sacsoniaid sbwylio popeth wrth godi arfau yn erbyn Meurig. Roedd rhaid i Tewdrig ddod allan o’i ymddeoliad er mwyn sicrhau'r deyrnas. Gyda’i gilydd wnaethon nhw ennill y frwydr ond bu farw Tewdrig. Mae fwy o’r stori yma . Digon i ddweud yma yw wnaeth esgyrn Tewdrig gael eu claddu yn yr eglwys wnaeth Meurig godi er cof am ei Dad ac mae ffynnon yn y pentref wedi ei enwi ar ei ôl, sef Ffynnon Tewdrig, wrth gwrs! Ymlaen â ni trwy ddolydd a chael ein hunain yn cerdded, yn ofalus, ar gyrion cwrs golff, dod allan mewn maes parcio a dilyn y ffordd i hen eglwys Sant Pierre a chael eistedd dan ywen fawr yn heddwch y fynwent am bum munud. Hyn i gyd tu fewn i eiddo gwesty mawr Marriott St Pierre. Ymlaen a heibio’r cwrs pytio, yn ofalus, wrth gwrs, trwy ddolydd llawn blodau tan i ni gyrraedd hen felin dŵr Mathern a gweld gweddillion yr hen olwyn dan yr iorwg. Trwy fwy o ddolydd eto, croesi ffordd, dros gamfa bron anweledig a thrwy gae o rêp a oedd ar y pryd yn prysur ddatblygu’r hadau gyda chymorth haul poeth. Pentref Pwllmeyric oedd nesaf, pentref bach prydferth, bron pob yn ‘fwthyn’ o wahanol ddisgrifiad. Yn fwy cywir ‘cottage’ wrth gwrs. Er mor brydferth oedd y lle, roedd ffordd prysur iawn yn rhedeg trwyddo, cymaint oedd y prysurdeb roedd rhaid aros am sbel i ni gael croesi. Ymlaen â ni i bentrefan Mounton ag eglwys fechan Sant Andoenus a dyma ble wnaethon ni aros i gael ein picnic, nid yn yr eglwys ond tu allan rhag ofn i chi gamddeall. Roedden ni yna am o leiaf chwarter awr ond dw i ddim yn cofio bod unrhyw gar wedi pasio heibio, tawelwch braf. Cyn hir roedden ni yng nghanol Great Barnets Wood ac yn mwynhau cysgod o’r gwres. Roedd coed Ffawydd tal ac urddasol o’n cwmpas a stribedi o olau’r haul yn goleuo’r llawr. Mae gan natur ddawn arbennig i greu harddwch! Ac os oedd y cwpl oedd yn mwynhau'r diwrnod yng nghanol y cae blodau ar gyrion y coed yn meddwl nad oedden ni wedi ei gweld nhw mae’n rhaid iddyn nhw feddwl eto - mwynhad hollol ddiniwed dw i’n prysur ychwanegu. Braf bod yn ifanc! Tipyn o wybodaeth rŵan a hefyd ymddiheuriad. Roedd y cwestiwn wedi codi am y gair Cymraeg am ‘billhook’ a Dilwyn yn dweud mai bilwg (au) yw’r gair ym Mhontarddulais beth bynnag. Ar ôl cael cyngor Bruce dw i’n falch i ddweud bod Dilwyn a Phontarddulais yn hollol gywir. Ond rŵan dw i’n gorfod dweud mea culpa achos y gair cywir am layby yw, wrth gwrs, cilfach. A dyma fi wedi defnyddio tair iaith mewn un frawddeg, Cymraeg Lladin a Saesneg! Da ‘te! A thra oeddech chi’n darllen y datganiad yna dyma ni wedi cyrraedd drws cefn y Millers Arms unwaith eto ond mi awn ni trwy’r drws ffrynt er mwyn prynu rhywbeth hir ac oer i fwynhau yn yr ardd tra bod ni’n cael dipyn o glonc. Gobeithio bod Sam wedi mwynhau ein cwmni digon i’w themtio yn ôl i fwynhau mwy o deithiau yn y dyfodol. Diolch yn fawr i Richard am ein tywys ni trwy wlad brydferth, am hanes Tewdrig a’r ffynnon ac am drefnu’r tywydd mor dda. Diolch yn fawr i bawb am y cwmni difyr.
Geirfa Clodfori - to sing praise Geiriau euraidd - golden words Ymwrthod â’r goron - to abdicate Codi arfau - to raise arms Teyrnas - kingdom Dolydd - meadows Ar gyrion - on the edge of Ywen - yew tree Cwrs pytio - putting green Gweddillion - remains (of) Iorwg - ivy Bron anweledig - almost invisible Rêp - oil seed rape Pentrefan - hamlet Camddeall - to misunderstand Coed ffawydd - beech trees Urddasol - dignified Ymddiheuriad - apology Datganiad - statement
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Geirfa Clodfori - to sing praise Geiriau euraidd - golden words Ymwrthod â’r goron - to abdicate Codi arfau - to raise arms Teyrnas - kingdom Dolydd - meadows Ar gyrion - on the edge of Ywen - yew tree Cwrs pytio - putting green Gweddillion - remain (of) Iorwg - ivy Bron anweledig - almost invisible Rêp - oil seed rape Pentrefan - hamlet Camddeall - to misunderstand Coed ffawydd - beech trees Urddasol - dignified Ymddiheuriad - apology Datganiad - statement
Merthyr Tewdrig Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Roedd Richard Davies yna i groesawu pawb wrth iddyn nhw gyrraedd y man cyfarfod gyferbyn â’r dafarn Miller’s Arms ym Merthyr Tewdrig ac roedd rhai o’r ‘usual suspects' yna yn barod. Ond tra o’n i’n cyflwyno fy hun iddo mi wnaeth pawb ddiflannu, tybed a oedd hynny o achos rywbeth oeddwn i wedi dweud? Na, ddwedodd Richard roedden nhw wedi cymryd y cyfle i gael paned cyn dechrau’r daith. Es i i ymuno a nhw ond doedd dim espresso ar y fwydlen, o leiaf ces i’r pleser o wrando ar ‘Mine Host’ yn clodfori’r gymuned mae o’n rhan ohono. Gyda llaw, yr wythnos diwethaf ces i lythyr oddi wrth Fudiad i Sicrhau Gwirionedd ym Mhob Stori, MISGYMS, maen nhw wedi darllen rhai o’r straeon yma ac yn amau nad wyf yn poeni llawer am y gwir weithiau. Rwtsh llwyr wrth gwrs ond gan y bydden nhw’n cadw llygaid ar fy ngeiriau euraidd o hyn ymlaen well i mi eich rhybuddio a’ch atgoffa nad aur yw popeth melyn. Roedden ni’n croesawu aelod newydd, Sam, dysgwraig o Fanceinion yn wreiddiol. Croeso eto I Wil, dysgwr o Wokingham a gerddodd efo ni yn Graig Cefn Parc wythnos ddiwethaf. Yn ôl at hanes y daith ac fel o’n i wedi dweud roedd y daith yn cychwyn ym Merthyr Tewdrig, yr enw Saesneg yw Mathern a wnaeth Richard esbonio pwy oedd Tewdrig. Roedd o’n frenin dros Glywysing (ardal Gwent) yn ystod y 5ed neu 6ed ganrif, mi wnaeth o ymwrthod â'r goron er mwyn ymddeol yn gynnar i dreulio mwy o amser yn ei ardd. Ei fab Meurig wnaeth ei ddilyn ac mi wnaeth popeth gweithio allan yn dda tan i’r Sacsoniaid sbwylio popeth wrth godi arfau yn erbyn Meurig. Roedd rhaid i Tewdrig ddod allan o’i ymddeoliad er mwyn sicrhau'r deyrnas. Gyda’i gilydd wnaethon nhw ennill y frwydr ond bu farw Tewdrig. Mae fwy o’r stori yma . Digon i ddweud yma yw wnaeth esgyrn Tewdrig gael eu claddu yn yr eglwys wnaeth Meurig godi er cof am ei Dad ac mae ffynnon yn y pentref wedi ei enwi ar ei ôl, sef Ffynnon Tewdrig, wrth gwrs! Ymlaen â ni trwy ddolydd a chael ein hunain yn cerdded, yn ofalus, ar gyrion cwrs golff, dod allan mewn maes parcio a dilyn y ffordd i hen eglwys Sant Pierre a chael eistedd dan ywen fawr yn heddwch y fynwent am bum munud. Hyn i gyd tu fewn i eiddo gwesty mawr Marriott St Pierre. Ymlaen a heibio’r cwrs pytio, yn ofalus, wrth gwrs, trwy ddolydd llawn blodau tan i ni gyrraedd hen felin dŵr Mathern a gweld gweddillion yr hen olwyn dan yr iorwg. Trwy fwy o ddolydd eto, croesi ffordd, dros gamfa bron anweledig a thrwy gae o rêp a oedd ar y pryd yn prysur ddatblygu’r hadau gyda chymorth haul poeth. Pentref Pwllmeyric oedd nesaf, pentref bach prydferth, bron pob yn ‘fwthyn’ o wahanol ddisgrifiad. Yn fwy cywir ‘cottage’ wrth gwrs. Er mor brydferth oedd y lle, roedd ffordd prysur iawn yn rhedeg trwyddo, cymaint oedd y prysurdeb roedd rhaid aros am sbel i ni gael croesi. Ymlaen â ni i bentrefan Mounton ag eglwys fechan Sant Andoenus a dyma ble wnaethon ni aros i gael ein picnic, nid yn yr eglwys ond tu allan rhag ofn i chi gamddeall. Roedden ni yna am o leiaf chwarter awr ond dw i ddim yn cofio bod unrhyw gar wedi pasio heibio, tawelwch braf. Cyn hir roedden ni yng nghanol Great Barnets Wood ac yn mwynhau cysgod o’r gwres. Roedd coed Ffawydd tal ac urddasol o’n cwmpas a stribedi o olau’r haul yn goleuo’r llawr. Mae gan natur ddawn arbennig i greu harddwch! Ac os oedd y cwpl oedd yn mwynhau'r diwrnod yng nghanol y cae blodau ar gyrion y coed yn meddwl nad oedden ni wedi ei gweld nhw mae’n rhaid iddyn nhw feddwl eto - mwynhad hollol ddiniwed dw i’n prysur ychwanegu. Braf bod yn ifanc! Tipyn o wybodaeth rŵan a hefyd ymddiheuriad. Roedd y cwestiwn wedi codi am y gair Cymraeg am ‘billhook’ a Dilwyn yn dweud mai bilwg (au) yw’r gair ym Mhontarddulais beth bynnag. Ar ôl cael cyngor Bruce dw i’n falch i ddweud bod Dilwyn a Phontarddulais yn hollol gywir. Ond rŵan dw i’n gorfod dweud mea culpa achos y gair cywir am layby yw, wrth gwrs, cilfach. A dyma fi wedi defnyddio tair iaith mewn un frawddeg, Cymraeg Lladin a Saesneg! Da ‘te! A thra oeddech chi’n darllen y datganiad yna dyma ni wedi cyrraedd drws cefn y Millers Arms unwaith eto ond mi awn ni trwy’r drws ffrynt er mwyn prynu rhywbeth hir ac oer i fwynhau yn yr ardd tra bod ni’n cael dipyn o glonc. Gobeithio bod Sam wedi mwynhau ein cwmni digon i’w themtio yn ôl i fwynhau mwy o deithiau yn y dyfodol. Diolch yn fawr i Richard am ein tywys ni trwy wlad brydferth, am hanes Tewdrig a’r ffynnon ac am drefnu’r tywydd mor dda. Diolch yn fawr i bawb am y cwmni difyr.