Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Llanfihangel Rhos y Corn Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Y   tro   cyntaf   i   mi   fod   ar   daith   Cymdeithas   Edward   Llwyd   dim   ond   tua   5   milltir   oedd   y   daith   ac   mi   oedd fy   nghyhyrau’n   dweud   y   drefn   wrtha   i   am   ddyddiau   wedyn.      Wrth   i’r   wythnosau   fynd   heibio   a’r   cyhyrau’n cryfhau   dw   i   wedi   ymdopi   â   thipyn   bach   mwy   o   bellter,   tydi   chwech,   saith   o   filltiroedd   ddim   yn   ddrwg,   wyth? Wel   dw   i   ar   y   ffin   efo   wyth.   Cyn   i   chi   ddweud,   dw   i’n   gwybod   fy   mod   i’n   wimp   ar   hyn   o   bryd,   ond   dw   i’n symud   ymlaen.   Roedd   ein   taith   yn   ardal   Llanfihangel   Rhos   y   Corn   wedi   cael   ei   hysbysu   fel   9   milltir   ac roeddwn   i   bron   yn   ansicr,   ond   mae’n   rhaid   rhoi   hwb   i’r   ffin!   Fy   mhroblem   fawr   oedd   y   tymheredd   -   dach   chi wedi   sylweddoli   pa   mor   boeth   mae   hi   wedi   bod   yn   ddiweddar?   Dw   i   ddim   yn   dda   pan   mae   hi’n   boeth!   Efallai ni fydd hi mor bell. Ar   un   adeg   roeddwn   i’n   seiclo   efo   grŵp   bob   wythnos   ac   yn   gwneud   50   i   60   milltir   pob   dydd   Mercher a   llawer   gwaith   roedden   ni’n   seiclo   yn   yr   ardal   yma,   neis   iawn   ond   dim   mor   bleserus   a   cherdded   yn   bell   oddi ar y ffordd. Dyma oedd wedi fy ngwthio i fynd ar y daith – ac i weld ffrindiau hefyd wrth gwrs. Tua   deng   munud   wedi   deg   roeddwn   i   wedi   cyrraedd   New   Inn   ac   wedi   troi   i’r   lôn   gul   i   gyrraedd   y   man cychwyn.   Roeddwn   i’n   dechrau   poeni   mod   i   ar   y   ffordd   anghywir   achos   dim   ond   fi   oedd   ar   y   lôn   ond   yn sydyn   welais   i   ddrysau   cefn   llawer   o   geir   yn   pwyntio   tuag   at   yr   awyr.   Roedd   hyn   yn   golygu   naill   rywun   oedd yn   gwerthu   ceir   oedd   yna   neu   cerddwyr   brwd   y   Gymdeithas.   Gan   oedd   y   lle   dipyn   bach   yn   ddiarffordd   i rywun oedd yn gobeithio gwneud ei ffortiwn wrth werthu ceir roedd yn debyg mod i ar y ffordd iawn. Roedd   y   man   cychwyn   ar   ben   y   byd,   golygfeydd   hir   i   bron   pob   cyfeiriad      a   thyrbinau   gwynt   yn mwynhau   segurdod   tra   bod   y   paneli   solar   yn   cymryd   eu   tro   i   gyfrannu   tuag   at   ein   hanghenion   trydanol.   Dim cwmwl   yn   yr   awyr.   Cyfnod   o   glymu   careiau,   cymdeithasu   a   chloncian   wedyn   tan   i   Alun   Jones   cael   ni   at   ein gilydd   er   mwyn   siarad   â   ni   am   yr   ardal   a’r   coedwigoedd   enfawr   sydd   wedi   bod   mor   bwysig   dros   wahanol gyfnodau   ein   hanes.   Coed   pinwydd   erbyn   hyn   ond   bydd   hynny   yn   debyg   o   newid   yn   raddol   wrth   i   goed collddail cael eu plannu i gymryd eu lle. I   lawr   â   ni   ar   un   o   lwybrau’r   goedwig   ac   yn   gwerthfawrogi’r   cysgod   o   dan   y   coed,   a   dyna   sut   oedd pethau,   cerdded   i   mewn   ac   allan   o’r   haul.   Roedden   ni’n   cadw   ein   hunain   yn   hapus   wrth   anwybyddu’r   ffaith roedden   ni’n   dilyn   yr   afon   Marlais   i   lawr   ac   i   lawr.   Bydd   yr   afon   yn   lwcus   wrth   gwrs   achos   mi   fydd   hi’n   mynd ymlaen   yn   is   ac   yn   is   ond   ar   ryw   adeg   mi   fydd   rhaid   i   ni   ddweud   ffarwel   a   dechrau   dringo.   Dyma   ni   yn croesi’r   bont   ac   yn   cael   cipolwg   agos   ar   yr   afon,   cael   mwynhad   wrth   bwyso   ar   ochr   y   bont   a   thrio   cadw   ein llygaid   oddi   ar   y   ffordd   ymlaen   yn   mynd   yn   uwch   i   fyny   ochr   arall   y   cwm.   Anadl   ddofn   a   ffwrdd   â   ni,   gweld Mam   a   merch   yn   dod   i   lawr   tuag   atom   ni,   y   ferch   yn   eistedd   yn   gyfforddus   ar   ferlen   Shetland   a’r   fam   yn arwain   merlen   tipyn   mwy   o   faint.   Cyrraedd   Keepers   Lodge   a   chymryd   mantais   o’r   byrddau   wedi   eu   gosod   yn y cysgod o dan y coed. Pawb yn gytûn mai dyma oedd y lle i gael picnic. Croesi’r   ffordd   wedyn   a   mynd   un   ar   ôl   y   llall   am   sbel   tan   gyrraedd   rhan   agored   lle   oedd   y   coed   wedi cael   eu   torri   lawr   a   mwynhau'r   haul   poeth   unwaith   eto   ac   yn   sydyn   cael   ein   hunain   yng   Ngwernogle.   Dyna ble   oedden   ni’n   sefyll   a   mwynhau   cysgod   wrth   y   bont   yn   cael   clonc   a   gwelsom   ni   ddynes   yn   sefyll   yng nghanol   y   ffordd   yn   edrych   arnom   ni   mewn   syndod   (Does   dim   tebygrwydd   gweld   llawer   o   HGVs   yng Ngwernogle!).   Mi   wnaeth   y   sgwrs   ddechrau   efo   hi’n   gofyn   i   ni   ai’r   Gymraeg   oedden   ni’n   siarad,   mor   falch oedd   hi   pan   wnaethon   ni   gadarnhau   hynny.   Hi,   meddai,   oedd   yr   unig   berson   ar   ôl   yn   y   pentref   oedd   yn siarad   Cymraeg.   Tristwch   ofnadwy   ac   yn   tanlinellu   bod   rhaid   i   ni   wneud   popeth   allwn   ni   i   gael   ein   tir   yn   ôl, mae'n mynd yn hwyr! Ar   ôl   fy   mhrofiad   efo’r   grŵp   seiclo   roeddwn   i’n   gwybod   yn   iawn   beth   oedd   rhyngom   ni   a’n   ceir   sef   allt serth   ofnadwy,   ond   doedden   ni   ddim   yn   mynd   ar   y   ffordd   ond   ar   lwybr   trwy’r   coed.   O   leiaf   roedd   cysgod ond   er   hynny   roedd   y   llwybr   yn   serth   a   dw’n   i   ddim   am   y   lleill   ond   roedd   fy   nghorff   i   wedi   cynhesu   felly   pen   i lawr   a   chadw   i   fynd   oedd   y   peth   gorau.   Ac   wrth   gwrs   yn   y   pen   draw   mae   rhywun   yn   cyrraedd.   Ro’n   i’n gwybod   mai   dros   9   milltir   oedd   y   daith   ond   yn   siomedig   dim   ond   9.6   milltir,   basa   wedi   bod   yn   grêt   i   wneud yr holl 10milltir. Dydw i ddim o ddifri, nid yng ngwres dydd Sadwrn beth bynnag. Mi   wnes   i   ddewis   y   ffordd   hir   i   fynd   adref   achos   jest   cyn   Alltwalis   mae   ‘na   garej   sydd   yn   gwerthu diodydd   ysgafn   ac   o’n   i’n   ffansïo   potel   o   Ffanta   oren   pefriog.   Mewn   deg   munud   roeddwn   i   yno,   dewisaf,     talais   ac,   yn   ôl   yn   y   fan,   agorais   y   botel   ac   yfais   ei   chwarter.   Dyna   oedd   teimlad   da,   yr   hylif   oer   yn   mynd   i lawr   fy   ngwddw   a’r   zing   yn   adnewyddu   pob   cyhyr,   yn   sydyn   roeddwn   i’n   teimlo   fel   y   boi   unwaith   eto.   Hynny yw tan i mi drio sefyll ar fy nhraed wrth gyrraedd y tŷ! Diolch   yn   fawr   iawn   i   Alun   am   sefyll   yn   y   bwlch   ac   am   ein   harwain   ni   yn   ddiogel   yn   ôl   at   ein   ceir   ac am yr holl wybodaeth ar hyd y daith. Ac yn olaf diolch i chi gyd am eich cwmni ar y daith. Hwyl am y tro!
Geirfa Gwthio - to push Diarffordd - remote Segurdod - idleness Clymu careiau - tying shoelaces Coed pinwydd - pine trees Coed colldail - deciduous trees Cipogwg - glance Anadl ddofn - deep breath Merlen Shetland - Shetland pony Mewn syndod - in surprise Tanlinellu - to underline Diodydd ysgafn - soft drinks Pefriog - fizzy Hylif oer - cold liquid Cyhyr - muscle Teimlo fel y boi - feeling great
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Llanfihangel Rhos y Corn Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Y   tro   cyntaf   i   mi   fod   ar   daith   Cymdeithas   Edward Llwyd   dim   ond   tua   5   milltir   oedd   y   daith   ac   mi   oedd   fy nghyhyrau’n   dweud   y   drefn   wrtha   i   am   ddyddiau   wedyn.     Wrth   i’r   wythnosau   fynd   heibio   a’r   cyhyrau’n   cryfhau   dw   i wedi   ymdopi   â   thipyn   bach   mwy   o   bellter,   tydi   chwech, saith   o   filltiroedd   ddim   yn   ddrwg,   wyth?   Wel   dw   i   ar   y   ffin efo   wyth.   Cyn   i   chi   ddweud,   dw   i’n   gwybod   fy   mod   i’n wimp   ar   hyn   o   bryd,   ond   dw   i’n   symud   ymlaen.   Roedd   ein taith    yn    ardal    Llanfihangel    Rhos    y    Corn    wedi    cael    ei hysbysu   fel   9   milltir   ac   roeddwn   i   bron   yn   ansicr,   ond mae’n   rhaid   rhoi   hwb   i’r   ffin!   Fy   mhroblem   fawr   oedd   y tymheredd   -   dach   chi   wedi   sylweddoli   pa   mor   boeth   mae hi   wedi   bod   yn   ddiweddar?   Dw   i   ddim   yn   dda   pan   mae hi’n boeth! Efallai ni fydd hi mor bell. Ar    un    adeg    roeddwn    i’n    seiclo    efo    grŵp    bob wythnos   ac   yn   gwneud   50   i   60   milltir   pob   dydd   Mercher   a llawer   gwaith   roedden   ni’n   seiclo   yn   yr   ardal   yma,   neis iawn   ond   dim   mor   bleserus   a   cherdded   yn   bell   oddi   ar   y ffordd.   Dyma   oedd   wedi   fy   ngwthio   i   fynd   ar   y   daith   –   ac   i weld ffrindiau hefyd wrth gwrs. Tua    deng    munud    wedi    deg    roeddwn    i    wedi cyrraedd   New   Inn   ac   wedi   troi   i’r   lôn   gul   i   gyrraedd   y   man cychwyn.   Roeddwn   i’n   dechrau   poeni   mod   i   ar   y   ffordd anghywir   achos   dim   ond   fi   oedd   ar   y   lôn   ond   yn   sydyn welais   i   ddrysau   cefn   llawer   o   geir   yn   pwyntio   tuag   at   yr awyr.   Roedd   hyn   yn   golygu   naill   rywun   oedd   yn   gwerthu ceir   oedd   yna   neu   cerddwyr   brwd   y   Gymdeithas.   Gan oedd   y   lle   dipyn   bach   yn   ddiarffordd   i   rywun   oedd   yn gobeithio   gwneud   ei   ffortiwn   wrth   werthu   ceir   roedd   yn debyg mod i ar y ffordd iawn. Roedd   y   man   cychwyn   ar   ben   y   byd,   golygfeydd hir   i   bron   pob   cyfeiriad      a   thyrbinau   gwynt   yn   mwynhau segurdod    tra    bod    y    paneli    solar    yn    cymryd    eu    tro    i gyfrannu   tuag   at   ein   hanghenion   trydanol.   Dim   cwmwl   yn yr     awyr.     Cyfnod     o     glymu     careiau,     cymdeithasu     a chloncian   wedyn   tan   i   Alun   Jones   cael   ni   at   ein   gilydd   er mwyn   siarad   â   ni   am   yr   ardal   a’r   coedwigoedd   enfawr sydd   wedi   bod   mor   bwysig   dros   wahanol   gyfnodau   ein hanes.    Coed    pinwydd    erbyn    hyn    ond    bydd    hynny    yn debyg   o   newid   yn   raddol   wrth   i   goed   collddail   cael   eu plannu i gymryd eu lle. I    lawr    â    ni    ar    un    o    lwybrau’r    goedwig    ac    yn gwerthfawrogi’r   cysgod   o   dan   y   coed,   a   dyna   sut   oedd pethau,   cerdded   i   mewn   ac   allan   o’r   haul.   Roedden   ni’n cadw    ein    hunain    yn    hapus    wrth    anwybyddu’r    ffaith roedden   ni’n   dilyn   yr   afon   Marlais   i   lawr   ac   i   lawr.   Bydd   yr afon   yn   lwcus   wrth   gwrs   achos   mi   fydd   hi’n   mynd   ymlaen yn   is   ac   yn   is   ond   ar   ryw   adeg   mi   fydd   rhaid   i   ni   ddweud ffarwel   a   dechrau   dringo.   Dyma   ni   yn   croesi’r   bont   ac   yn cael   cipolwg   agos   ar   yr   afon,   cael   mwynhad   wrth   bwyso ar   ochr   y   bont   a   thrio   cadw   ein   llygaid   oddi   ar   y   ffordd ymlaen   yn   mynd   yn   uwch   i   fyny   ochr   arall   y   cwm.   Anadl ddofn   a   ffwrdd   â   ni,   gweld   Mam   a   merch   yn   dod   i   lawr tuag   atom   ni,   y   ferch   yn   eistedd   yn   gyfforddus   ar   ferlen Shetland   a’r   fam   yn   arwain   merlen   tipyn   mwy   o   faint. Cyrraedd   Keepers   Lodge   a   chymryd   mantais   o’r   byrddau wedi   eu   gosod   yn   y   cysgod   o   dan   y   coed.   Pawb   yn   gytûn mai dyma oedd y lle i gael picnic. Croesi’r   ffordd   wedyn   a   mynd   un   ar   ôl   y   llall   am sbel   tan   gyrraedd   rhan   agored   lle   oedd   y   coed   wedi   cael eu   torri   lawr   a   mwynhau'r   haul   poeth   unwaith   eto   ac   yn sydyn   cael   ein   hunain   yng   Ngwernogle.   Dyna   ble   oedden ni’n   sefyll   a   mwynhau   cysgod   wrth   y   bont   yn   cael   clonc   a gwelsom    ni    ddynes    yn    sefyll    yng    nghanol    y    ffordd    yn edrych   arnom   ni   mewn   syndod   (Does   dim   tebygrwydd gweld    llawer    o    HGVs    yng    Ngwernogle!).    Mi    wnaeth    y sgwrs   ddechrau   efo   hi’n   gofyn   i   ni   ai’r   Gymraeg   oedden ni’n     siarad,     mor     falch     oedd     hi     pan     wnaethon     ni gadarnhau   hynny.   Hi,   meddai,   oedd   yr   unig   berson   ar   ôl yn   y   pentref   oedd   yn   siarad   Cymraeg.   Tristwch   ofnadwy ac   yn   tanlinellu   bod   rhaid   i   ni   wneud   popeth   allwn   ni   i gael ein tir yn ôl, mae'n mynd yn hwyr! Ar   ôl   fy   mhrofiad   efo’r   grŵp   seiclo   roeddwn   i’n gwybod   yn   iawn   beth   oedd   rhyngom   ni   a’n   ceir   sef   allt serth   ofnadwy,   ond   doedden   ni   ddim   yn   mynd   ar   y   ffordd ond   ar   lwybr   trwy’r   coed.   O   leiaf   roedd   cysgod   ond   er hynny   roedd   y   llwybr   yn   serth   a   dw’n   i   ddim   am   y   lleill ond   roedd   fy   nghorff   i   wedi   cynhesu   felly   pen   i   lawr   a chadw   i   fynd   oedd   y   peth   gorau.   Ac   wrth   gwrs   yn   y   pen draw   mae   rhywun   yn   cyrraedd.   Ro’n   i’n   gwybod   mai   dros 9   milltir   oedd   y   daith   ond   yn   siomedig   dim   ond   9.6   milltir, basa   wedi   bod   yn   grêt   i   wneud   yr   holl   10milltir.   Dydw   i ddim o ddifri, nid yng ngwres dydd Sadwrn beth bynnag. Mi   wnes   i   ddewis   y   ffordd   hir   i   fynd   adref   achos jest   cyn   Alltwalis   mae   ‘na   garej   sydd   yn   gwerthu   diodydd ysgafn    ac    o’n    i’n    ffansïo    potel    o    Ffanta    oren    pefriog. Mewn   deg   munud   roeddwn   i   yno,   dewisaf,      talais   ac,   yn   ôl yn   y   fan,   agorais   y   botel   ac   yfais   ei   chwarter.   Dyna   oedd teimlad   da,   yr   hylif   oer   yn   mynd   i   lawr   fy   ngwddw   a’r   zing yn   adnewyddu   pob   cyhyr,   yn   sydyn   roeddwn   i’n   teimlo   fel y   boi   unwaith   eto.   Hynny   yw   tan   i   mi   drio   sefyll   ar   fy nhraed wrth gyrraedd y tŷ! Diolch   yn   fawr   iawn   i   Alun   am   sefyll   yn   y   bwlch   ac am   ein   harwain   ni   yn   ddiogel   yn   ôl   at   ein   ceir   ac   am   yr holl   wybodaeth   ar   hyd   y   daith.   Ac   yn   olaf   diolch   i   chi   gyd am eich cwmni ar y daith. Hwyl am y tro!
Geirfa Gwthio - to push Diarffordd - remote Segurdod - idleness Clymu careiau - tying shoelaces Coed pinwydd - pine trees Coed colldail - deciduous trees Cipogwg - glance Anadl ddofn - deep breath Merlen Shetland - Shetland pony Mewn syndod - in surprise Tanlinellu - to underline Diodydd ysgafn - soft drinks Pefriog - fizzy Hylif oer - cold liquid Cyhyr - muscle Teimlo fel y boi - feeling great