Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Ffa Coffi “Tyrd o’na, yfa dy de Robin,” oedd Mam yn dweud wrtha i “beth sy’n bod efo ti?” Ond o’n i wedi dweud wrthi hi dro ar ôl tro fy mod i’n casáu te, casáu’r oglau a chasáu’r blas. Ych a fi! Roeddwn i’n wyth mlwydd oedd pan wnaeth hi ddechrau deall a finnau’n cael tipyn o heddwch, dydw i ddim yn hollol siŵr beth oeddwn i’n cael yn ei le ond mi wnes i oroesi. Doedd dim llawer o ddewis y dyddiau yna achos yn y 1950au cynnar oedd hi a llyfrau dogni dal yn rheoli beth oeddech chi’n gallu prynu, nid bod hynny’n effeithio llawer arnom ni’r plant, Dad a Mam oedd pia’r broblem. Roedd Coffi Camp ar gael adeg hynny, fath o hylif dwys, du ac yn llawer mwy derbyniol i’m dafod ‘na the. Mae’r coffi dal ar gael gyda llaw ond nad ydw i wedi ei flasu ers dyddiau fy mhlentyndod. Chwedl y Sais ‘Nostalgia is a thing of the past’ ac mae’n well gen i gadw fo yn y gorffennol. Wrth i’r blynyddoedd mynd heibio cawsom Nescafe, wedyn Maxwell House - ‘instant’ wrth gwrs, wedyn daeth moethusrwydd y coffi ffrothi - soffistigedig neu be? Roeddwn i’n hapus efo ‘instant’ am sbel go dda ond roedd rhaid i mi fynd ar gwrs penisilin ar ryw adeg ac mi wnaeth hynny effeithio ar y blas. Credwch neu beidio mi wnes i drio ciwbiau Oxo a chiwbiau Knorr mewn dŵr poeth am sbel. Ystyriwch rŵan, pan dach chi’n ymweld â rhywun beth yw’r peth cyntaf maen nhw’n cynnig - paned o de, wrth gwrs. Dyma pryd dw i’n cael trafferth. “Na, dim diolch, dydw i ddim yn yfed te.” “Cymerwch chi goffi?” “Na, na dw i’n iawn ddiolch.” “Wel, mae’n rhaid i chi gael rhywbeth.” “Na, dw i wir yn iawn, diolch.” Wel, os dach chi’n meddwl eich bod chi’n cael trafferth efo fi, meddyliwch faint o drafferth dw i’n cael efo fi! Dim ond pob hyn a hyn, os o gwbl, fyddech chi’n gorfod dioddef fi – dw i’n cael hyn trwy’r amser! Mae gen i bartner busnes, Harri, mae o’n hen gyfarwydd â fy mhroblemau. Pob hyn a hyn dan ni’n gorfod cyfarfod er mwyn trafod pethau, mae o’n byw ar y ffin rhwng sir Caerwrangon a swydd Amwythig. Wrth i mi gyrraedd un tro mi wnaeth o gynnig paned o goffi i mi, roeddwn i’n synnu i ddweud y gwir ac yn meddwl roedd o’n weindio fi i fyny. Yn gwrtais mi wnes i wrthod. “You need to try this,“ medde fo (dydi o ddim yn siarad Cymraeg, ond mae o wedi dysgu ‘I’r pant y rhed y dŵr’ neu, yn ôl fy nhad ‘The water runs to the pants.’) “look at this machine, it grinds the beans and makes a lovely espresso.” Ac mi oedd yn declyn bach del. Dyma fi’n gwylio’r hylif du yn cael ei bwmpio allan i’r cwpan a’r ffroth hufennog ar ei ben. Roedd o’n edrych yn dda beth bynnag, oglau neis hefyd (gwynt ffein i chi yn y de) Mmmm! A’r blas, wel roeddwn i’n ymwybodol o fysedd fy nhraed y cyrlio fyny a theimlad llesmeiriol yn fy mhen! Roedd rhaid i mi gael un, a hynny am ddau reswm, yn gyntaf am ei fod yn gwneud espresso berffaith ac yn ail mae o’n gadjet. Mi wnaeth Oscar Wilde dweud “I can resist anything except temptation.” Dw i'r un peth ond baswn i’n dweud - “temptation and gadgets.” Erbyn i mi gyrraedd adref roedd yn rhy hwyr i archebu a chael o'r diwrnod wedyn ond o leiaf mi fydda i’n ei gael drennydd, gobeithio na fydda i’n gorfod aros tan dradwy. Dw i’n falch o ddweud mai tua chanol dydd drennydd roed cnoc ar y drws a dyna oedd dyn yn sefyll a’i bengliniau’n byclo dan bwysau'r bocs mawr roedd yn ei freichiau. Agor y bocs wedyn ar lawr y gegin a thynnu’r holl ddarnau allan, taflu’r llyfr manylion i ffwrdd - nid dyma oedd yr amser i ddarllen! Digon hawdd i roi pethau at ei gilydd a chyn pen dim roeddwn i’n pwyso’r botwm i ddechrau’r broses, wel, am espresso da ynte! Roedd yr espresso mor dda roedd rhaid cael un arall, ac un arall ac yn y blaen tan i mi sylweddoli bod fy llygaid yn teimlo fel bod nhw’n sticio allan fel pegiau hetiau capel. Roedd yn syniad da i mi stopio. Noson go wael o gwsg ges i'r noson honno! Roeddwn i wedi trio gwahanol fath o ffa coffi - y chwilio di bendraw am berffeithrwydd ynte. Rywbryd llynedd mi wnes i ddod ar draws ffa o Golombia yn siop Lidl ac roedden nhw’n dda, felly nes i brynu stoc achos mae pethau yn tueddu mynd a dŵad yn Lidl. Un diwrnod doedden nhw ddim ar gael, o hec! Roedd y byd ar ben! Yn lwcus iawn roedd un pecyn ar ôl gen i ac roedd cyfeiriad arno a chyn bo hir roeddwn i’n siarad â merch oedd yn hapus iawn i werthu dwsin o becynnau i mi, roedd fy mhroblemau i ar ben! Dyna beth oeddwn i’n meddwl ond nid yw bywyd fel ‘na achos pan ddoth yr amser i mi archebu mwy doedden nhw ddim yn gallu gwerthu nhw i mi. Ar ôl dipyn o syrffio ar y we nes i ddod ar draws wefan efo dewis go dda o ffa ond dydy hynny ddim fel mynd i siop ble fyddech chi’n gallu cael blasu. Mi wnes i archebu pum gwahanol fath ond dim ond pecynnau kilo a hanner kilo oedd ar gael ond os oedd dim ond un yn siwtio bydda i’n hapus. Doth y paced ac mi wnes i drio'r un yn y pecyn mwyaf pert - 100% arabica Blue Mountain. Lyfli dros ben a finnau’n hapus unwaith eto. Tydi bywyd yn braf! Cyn bo hir roedd y pecyn yn wag ac roedd siawns i mi drio’r lleill. Roedd un yn ofnadwy a’r lleill braidd yn rhy gryf i mi. Diolch byth roedd gen i ddigon o amser i gael mwy o’r Blue Mountain erbyn y diwrnod wedyn. Ond beth i’w wneud efo’r ffa diangen? Wel mae’r ‘grounds’ yn cael eu rhoi o dan fy nghoed afalau fel math o gompost felly efallai gaf i roi’r ffa o danyn nhw hefyd fel ‘mulch’. Does dim ffrwyth ar y coed eto, mae’n rhaid i mi aros tan Hydref 2020 am y crop cyntaf, tybed a fydden nhw’n rhoi cic caffein i mi. Dyna syniad ynte!
Geirfa Casáu - to hate Goroesi - to survive Llyfrau dogni - ration books Pia - to own Hylif dwys - concentrated liquid Moethusrwydd - luxury Cyfarwydd - familiar Hufennog - creamy Llesmeiriol - ecstatic Archebu - to order Trennydd - the day after next Tradwy - two days after the next Llyfr manylion - instruction book Pegiau hetiau capel - chapel hatpegs Di bendraw - endless Perffeithrwydd - perfection Diangen - unnecessary
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Ffa Coffi “Tyrd o’na, yfa dy de Robin,” oedd Mam yn dweud wrtha i “beth sy’n bod efo ti?” Ond o’n i wedi dweud wrthi hi dro ar ôl tro fy mod i’n casáu te, casáu’r oglau a chasáu’r blas. Ych a fi! Roeddwn i’n wyth mlwydd oedd pan wnaeth hi ddechrau deall a finnau’n cael tipyn o heddwch, dydw i ddim yn hollol siŵr beth oeddwn i’n cael yn ei le ond mi wnes i oroesi. Doedd dim llawer o ddewis y dyddiau yna achos yn y 1950au cynnar oedd hi a llyfrau dogni dal yn rheoli beth oeddech chi’n gallu prynu, nid bod hynny’n effeithio llawer arnom ni’r plant, Dad a Mam oedd pia’r broblem. Roedd Coffi Camp ar gael adeg hynny, fath o hylif dwys, du ac yn llawer mwy derbyniol i’m dafod ‘na the. Mae’r coffi dal ar gael gyda llaw ond nad ydw i wedi ei flasu ers dyddiau fy mhlentyndod. Chwedl y Sais ‘Nostalgia is a thing of the past’ ac mae’n well gen i gadw fo yn y gorffennol. Wrth i’r blynyddoedd mynd heibio cawsom Nescafe, wedyn Maxwell House - ‘instant’ wrth gwrs, wedyn daeth moethusrwydd y coffi ffrothi - soffistigedig neu be? Roeddwn i’n hapus efo ‘instant’ am sbel go dda ond roedd rhaid i mi fynd ar gwrs penisilin ar ryw adeg ac mi wnaeth hynny effeithio ar y blas. Credwch neu beidio mi wnes i drio ciwbiau Oxo a chiwbiau Knorr mewn dŵr poeth am sbel. Ystyriwch rŵan, pan dach chi’n ymweld â rhywun beth yw’r peth cyntaf maen nhw’n cynnig - paned o de, wrth gwrs. Dyma pryd dw i’n cael trafferth. “na, dim diolch, dydw i ddim yn yfed te.” “Cymerwch chi goffi?” “Na, na dw i’n iawn ddiolch.” “Wel, mae’n rhaid i chi gael rhywbeth.” “Na, dw i wir yn iawn, diolch.” Wel, os dach chi’n meddwl eich bod chi’n cael trafferth efo fi, meddyliwch faint o drafferth dw i’n cael efo fi! Dim ond pob hyn a hyn, os o gwbl, fyddech chi’n gorfod dioddef fi – dw i’n cael hyn trwy’r amser! Mae gen i bartner busnes, Harri, mae o’n hen gyfarwydd â fy mhroblemau. Pob hyn a hyn dan ni’n gorfod cyfarfod er mwyn trafod pethau, mae o’n byw ar y ffin rhwng sir Caerwrangon a swydd Amwythig. Wrth i mi gyrraedd un tro mi wnaeth o gynnig paned o goffi i mi, roeddwn i’n synnu i ddweud y gwir ac yn meddwl roedd o’n weindio fi i fyny. Yn gwrtais mi wnes i wrthod. “You need to try this,“ medde fo (dydi o ddim yn siarad Cymraeg, ond mae o wedi dysgu ‘I’r pant y rhed y dŵr’ neu, yn ôl fy nhad ‘The water runs to the pants.’) “look at this machine, it grinds the beans and makes a lovely espresso.” Ac mi oedd yn declyn bach del. Dyma fi’n gwylio’r hylif du yn cael ei bwmpio allan i’r cwpan a’r ffroth hufennog ar ei ben. Roedd o’n edrych yn dda beth bynnag, oglau neis hefyd (gwynt ffein i chi yn y de) Mmmm! A’r blas, wel roeddwn i’n ymwybodol o fysedd fy nhraed y cyrlio fyny a theimlad llesmeiriol yn fy mhen! Roedd rhaid i mi gael un, a hynny am ddau reswm, yn gyntaf am ei fod yn gwneud espresso berffaith ac yn ail mae o’n gadjet. Mi wnaeth Oscar Wilde dweud “I can resist anything except temptation.” Dw i'r un peth ond baswn i’n dweud - “temptation and gadgets.” Erbyn i mi gyrraedd adref roedd yn rhy hwyr i archebu a chael o'r diwrnod wedyn ond o leiaf mi fydda i’n ei gael drennydd, gobeithio na fydda i’n gorfod aros tan dradwy. Dw i’n falch o ddweud mai tua chanol dydd drennydd roed cnoc ar y drws a dyna oedd dyn yn sefyll a’i bengliniau’n byclo dan bwysau'r bocs mawr roedd yn ei freichiau. Agor y bocs wedyn ar lawr y gegin a thynnu’r holl ddarnau allan, taflu’r llyfr manylion i ffwrdd - nid dyma oedd yr amser i ddarllen! Digon hawdd i roi pethau at ei gilydd a chyn pen dim roeddwn i’n pwyso’r botwm i ddechrau’r broses, wel, am espresso da ynte! Roedd yr espresso mor dda roedd rhaid cael un arall, ac un arall ac yn y blaen tan i mi sylweddoli bod fy llygaid yn teimlo fel bod nhw’n sticio allan fel pegiau hetiau capel. Roedd yn syniad da i mi stopio. Noson go wael o gwsg ges i'r noson honno! Roeddwn i wedi trio gwahanol fath o ffa coffi - y chwilio di bendraw am berffeithrwydd ynte. Rywbryd llynedd mi wnes i ddod ar draws ffa o Golombia yn siop Lidl ac roedden nhw’n dda felly nes i brynu stoc achos mae pethau yn tueddu mynd a dŵad yn Lidl. Un diwrnod doedden nhw ddim ar gael, o hec! Roedd y byd ar ben! Yn lwcus iawn roedd un pecyn ar ôl ac roedd cyfeiriad arno a chyn bo hir roeddwn i’n siarad â merch oedd yn hapus iawn i werthu dwsin o becynnau i mi, roedd fy mhroblemau i ar ben! Dyna beth oeddwn i’n meddwl ond nid yw bywyd fel ‘na achos pan ddoth yr amser i mi archebu mwy doedden nhw ddim yn gallu gwerthu nhw i mi. Ar ôl dipyn o syrffio ar y we nes i ddod ar draws wefan efo dewis go dda o ffa ond dydy hynny ddim fel mynd i siop ble fyddech chi’n gallu cael blasu. Mi wnes i archebu pum gwahanol fath ond dim ond pecynnau kilo a hanner kilo oedd ar gael ond os oedd dim ond un yn siwtio bydda i’n hapus. Doth y paced ac mi wnes i drio'r un yn y pecyn mwyaf pert - 100% arabica Blue Mountain. Lyfli dros ben a finnau’n hapus unwaith eto. Tydi bywyd yn braf! Cyn bo hir roedd y pecyn yn wag ac roedd siawns i mi drio’r lleill. Roedd un yn ofnadwy a’r lleill braidd yn rhy gryf i mi. Diolch byth roedd gen i ddigon o amser i gael mwy o’r Blue Mountain erbyn y diwrnod wedyn. Ond beth i’w wneud efo’r ffa diangen? Wel mae’r ‘grounds’ yn cael eu rhoi o dan fy nghoed afalau fel math o gompost felly efallai gaf i roi’r ffa o danyn nhw hefyd fel ‘mulch’. Does dim ffrwyth ar y coed eto, mae’n rhaid i mi aros tan Hydref 2020 am y crop cyntaf, tybed a fydden nhw’n rhoi cic caffein i mi. Dyna syniad ynte!
Geirfa Casáu - to hate Goroesi - to survive Llyfrau dogni - ration books Pia - to own Hylif dwys - concentrated liquid Moethusrwydd - luxury Cyfarwydd - familiar Hufennog - creamy Llesmeiriol - ecstatic Archebu - to order Trennydd - the day after next Tradwy - two days after the next Llyfr manylion - instruction book Pegiau hetiau capel - chapel hatpegs Di bendraw - endless Perffeithrwydd - perfection Diangen - unnecessary