Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Ffa Coffi “Tyrd   o’na,   yfa   dy   de   Robin,”   oedd   Mam   yn   dweud   wrtha   i   “beth   sy’n   bod   efo   ti?”   Ond   o’n   i   wedi dweud   wrthi   hi   dro   ar   ôl      tro   fy   mod   i’n   casáu   te,   casáu’r   oglau   a   chasáu’r   blas.   Ych   a   fi!   Roeddwn   i’n   wyth mlwydd   oedd   pan   wnaeth   hi   ddechrau   deall   a   finnau’n   cael   tipyn   o   heddwch,   dydw   i   ddim   yn   hollol   siŵr beth   oeddwn   i’n   cael   yn   ei   le   ond   mi   wnes   i   oroesi.   Doedd   dim   llawer   o   ddewis   y   dyddiau   yna   achos   yn   y 1950au   cynnar   oedd   hi   a   llyfrau   dogni   dal   yn   rheoli   beth   oeddech   chi’n   gallu   prynu,   nid   bod   hynny’n effeithio   llawer   arnom   ni’r   plant,   Dad   a   Mam   oedd   pia’r   broblem.   Roedd   Coffi   Camp   ar   gael   adeg   hynny,   fath o   hylif   dwys,   du   ac   yn   llawer   mwy   derbyniol   i’m   dafod   ‘na   the.   Mae’r   coffi   dal   ar   gael   gyda   llaw   ond   nad   ydw   i wedi   ei   flasu   ers   dyddiau   fy   mhlentyndod.   Chwedl   y   Sais   ‘Nostalgia   is   a   thing   of   the   past’   ac   mae’n   well   gen   i gadw   fo   yn   y   gorffennol.   Wrth   i’r   blynyddoedd   mynd   heibio   cawsom   Nescafe,   wedyn   Maxwell   House   - ‘instant’   wrth   gwrs,   wedyn   daeth   moethusrwydd   y   coffi   ffrothi   -   soffistigedig   neu   be?   Roeddwn   i’n   hapus   efo ‘instant’   am   sbel   go   dda   ond   roedd   rhaid   i   mi   fynd   ar   gwrs   penisilin   ar   ryw   adeg   ac   mi   wnaeth   hynny effeithio   ar   y   blas.   Credwch   neu   beidio   mi   wnes   i   drio   ciwbiau   Oxo   a   chiwbiau   Knorr   mewn   dŵr   poeth   am sbel.   Ystyriwch   rŵan,   pan   dach   chi’n   ymweld   â   rhywun   beth   yw’r   peth   cyntaf   maen   nhw’n   cynnig   -   paned   o de,   wrth   gwrs.   Dyma   pryd   dw   i’n   cael   trafferth.   “Na,   dim   diolch,   dydw   i   ddim   yn   yfed   te.”   “Cymerwch   chi goffi?” “Na, na dw i’n iawn ddiolch.” “Wel, mae’n rhaid i chi gael rhywbeth.” “Na, dw i wir yn iawn, diolch.” Wel, os dach chi’n meddwl eich bod chi’n cael trafferth efo fi, meddyliwch faint o drafferth dw i’n cael efo fi! Dim ond pob hyn a hyn, os o gwbl, fyddech chi’n gorfod dioddef fi – dw i’n cael hyn trwy’r amser! Mae gen i bartner busnes, Harri, mae o’n hen gyfarwydd â fy mhroblemau. Pob hyn a hyn dan ni’n gorfod cyfarfod er mwyn trafod pethau, mae o’n byw ar y ffin rhwng sir Caerwrangon a swydd Amwythig. Wrth i mi gyrraedd un tro mi wnaeth o gynnig paned o goffi i mi, roeddwn i’n synnu i ddweud y gwir ac yn meddwl roedd o’n weindio fi i fyny. Yn gwrtais mi wnes i wrthod. “You need to try this,“ medde fo (dydi o ddim yn siarad Cymraeg, ond mae o wedi dysgu ‘I’r pant y rhed y dŵr’ neu, yn ôl fy nhad ‘The water runs to the pants.’) “look at this machine, it grinds the beans and makes a lovely espresso.” Ac mi oedd yn declyn bach del. Dyma fi’n gwylio’r hylif du yn cael ei bwmpio allan i’r cwpan a’r ffroth hufennog ar ei ben. Roedd o’n edrych yn dda beth bynnag, oglau neis hefyd (gwynt ffein i chi yn y de) Mmmm! A’r blas, wel roeddwn i’n ymwybodol o fysedd fy nhraed y cyrlio fyny a theimlad llesmeiriol yn fy mhen! Roedd rhaid i mi gael un, a hynny am ddau reswm, yn gyntaf am ei fod yn gwneud espresso berffaith ac yn ail mae o’n gadjet. Mi wnaeth Oscar Wilde dweud “I can resist anything except temptation.” Dw i'r un peth ond baswn i’n dweud - “temptation and gadgets.” Erbyn i mi gyrraedd adref roedd yn rhy hwyr i archebu a chael o'r diwrnod wedyn ond o leiaf mi fydda i’n ei gael drennydd, gobeithio na fydda i’n gorfod aros tan dradwy. Dw i’n falch o ddweud mai tua chanol dydd drennydd roed cnoc ar y drws a dyna oedd dyn yn sefyll a’i bengliniau’n byclo dan bwysau'r bocs mawr roedd yn ei freichiau. Agor y bocs wedyn ar lawr y gegin a thynnu’r holl ddarnau allan, taflu’r llyfr manylion i ffwrdd - nid dyma oedd yr amser i ddarllen! Digon hawdd i roi pethau at ei gilydd a chyn pen dim roeddwn i’n pwyso’r botwm i ddechrau’r broses, wel, am espresso da ynte! Roedd yr espresso mor dda roedd rhaid cael un arall, ac un arall ac yn y blaen tan i mi sylweddoli bod fy llygaid yn teimlo fel bod nhw’n sticio allan fel pegiau hetiau capel. Roedd yn syniad da i mi stopio. Noson go wael o gwsg ges i'r noson honno! Roeddwn i wedi trio gwahanol fath o ffa coffi - y chwilio di bendraw am berffeithrwydd ynte. Rywbryd llynedd mi wnes i ddod ar draws ffa o Golombia yn siop Lidl ac roedden nhw’n dda, felly nes i brynu stoc achos mae pethau yn tueddu mynd a dŵad yn Lidl. Un diwrnod doedden nhw ddim ar gael, o hec! Roedd y byd ar ben! Yn lwcus iawn roedd un pecyn ar ôl gen i ac roedd cyfeiriad arno a chyn bo hir roeddwn i’n siarad â merch oedd yn hapus iawn i werthu dwsin o becynnau i mi, roedd fy mhroblemau i ar ben! Dyna beth oeddwn i’n meddwl ond nid yw bywyd fel ‘na achos pan ddoth yr amser i mi archebu mwy doedden nhw ddim yn gallu gwerthu nhw i mi. Ar ôl dipyn o syrffio ar y we nes i ddod ar draws wefan efo dewis go dda o ffa ond dydy hynny ddim fel mynd i siop ble fyddech chi’n gallu cael blasu. Mi wnes i archebu pum gwahanol fath ond dim ond pecynnau kilo a hanner kilo oedd ar gael ond os oedd dim ond un yn siwtio bydda i’n hapus. Doth y paced ac mi wnes i drio'r un yn y pecyn mwyaf pert - 100% arabica Blue Mountain. Lyfli dros ben a finnau’n hapus unwaith eto. Tydi bywyd yn braf! Cyn bo hir roedd y pecyn yn wag ac roedd siawns i mi drio’r lleill. Roedd un yn ofnadwy a’r lleill braidd yn rhy gryf i mi. Diolch byth roedd gen i ddigon o amser i gael mwy o’r Blue Mountain erbyn y diwrnod wedyn. Ond beth i’w wneud efo’r ffa diangen? Wel mae’r ‘grounds’ yn cael eu rhoi o dan fy nghoed afalau fel math o gompost felly efallai gaf i roi’r ffa o danyn nhw hefyd fel ‘mulch’. Does dim ffrwyth ar y coed eto, mae’n rhaid i mi aros tan Hydref 2020 am y crop cyntaf, tybed a fydden nhw’n rhoi cic caffein i mi. Dyna syniad ynte!
Geirfa Casáu - to hate Goroesi - to survive Llyfrau dogni - ration books Pia - to own Hylif dwys - concentrated liquid Moethusrwydd - luxury Cyfarwydd - familiar Hufennog - creamy Llesmeiriol - ecstatic Archebu - to order Trennydd - the day after next Tradwy  - two days after the next Llyfr manylion - instruction book Pegiau hetiau capel - chapel hatpegs Di bendraw - endless Perffeithrwydd - perfection Diangen - unnecessary
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Ffa Coffi “Tyrd   o’na,   yfa   dy   de   Robin,”   oedd   Mam   yn   dweud wrtha   i   “beth   sy’n   bod   efo   ti?”   Ond   o’n   i   wedi   dweud   wrthi hi    dro    ar    ôl        tro    fy    mod    i’n    casáu    te,    casáu’r    oglau    a chasáu’r   blas.   Ych   a   fi!   Roeddwn   i’n   wyth   mlwydd   oedd pan    wnaeth    hi    ddechrau    deall    a    finnau’n    cael    tipyn    o heddwch,   dydw   i   ddim   yn   hollol   siŵr   beth   oeddwn   i’n   cael yn   ei   le   ond   mi   wnes   i   oroesi.   Doedd   dim   llawer   o   ddewis y   dyddiau   yna   achos   yn   y   1950au   cynnar   oedd   hi   a   llyfrau dogni   dal   yn   rheoli   beth   oeddech   chi’n   gallu   prynu,   nid bod   hynny’n   effeithio   llawer   arnom   ni’r   plant,   Dad   a   Mam oedd    pia’r    broblem.    Roedd    Coffi    Camp    ar    gael    adeg hynny,   fath   o   hylif   dwys,   du   ac   yn   llawer   mwy   derbyniol i’m   dafod   ‘na   the.   Mae’r   coffi   dal   ar   gael   gyda   llaw   ond nad    ydw    i    wedi    ei    flasu    ers    dyddiau    fy    mhlentyndod. Chwedl   y   Sais   ‘Nostalgia   is   a   thing   of   the   past’   ac   mae’n well   gen   i   gadw   fo   yn   y   gorffennol.   Wrth   i’r   blynyddoedd mynd   heibio   cawsom   Nescafe,   wedyn   Maxwell   House   - ‘instant’   wrth   gwrs,   wedyn   daeth   moethusrwydd   y   coffi ffrothi    -    soffistigedig    neu    be?    Roeddwn    i’n    hapus    efo ‘instant’   am   sbel   go   dda   ond   roedd   rhaid   i   mi   fynd   ar gwrs   penisilin   ar   ryw   adeg   ac   mi   wnaeth   hynny   effeithio ar   y   blas.   Credwch   neu   beidio   mi   wnes   i   drio   ciwbiau   Oxo a   chiwbiau   Knorr   mewn   dŵr   poeth   am   sbel.   Ystyriwch rŵan,   pan   dach   chi’n   ymweld   â   rhywun   beth   yw’r   peth cyntaf   maen   nhw’n   cynnig   -   paned   o   de,   wrth   gwrs.   Dyma pryd   dw   i’n   cael   trafferth.   “na,   dim   diolch,   dydw   i   ddim   yn yfed    te.”    “Cymerwch    chi    goffi?”    “Na,    na    dw    i’n    iawn ddiolch.”   “Wel,   mae’n   rhaid   i   chi   gael   rhywbeth.”   “Na,   dw   i wir yn iawn, diolch.” Wel,    os    dach    chi’n    meddwl    eich    bod    chi’n    cael trafferth   efo   fi,   meddyliwch   faint   o   drafferth   dw   i’n   cael efo   fi!   Dim   ond   pob   hyn   a   hyn,   os   o   gwbl,   fyddech   chi’n gorfod dioddef fi – dw i’n cael hyn trwy’r amser! Mae    gen    i    bartner    busnes,    Harri,    mae    o’n    hen gyfarwydd    â    fy    mhroblemau.    Pob    hyn    a    hyn    dan    ni’n gorfod   cyfarfod   er   mwyn   trafod   pethau,   mae   o’n   byw   ar   y ffin   rhwng   sir   Caerwrangon   a   swydd   Amwythig.   Wrth   i   mi gyrraedd   un   tro   mi   wnaeth   o   gynnig   paned   o   goffi   i   mi, roeddwn   i’n   synnu   i   ddweud   y   gwir   ac   yn   meddwl   roedd o’n   weindio   fi   i   fyny.   Yn   gwrtais   mi   wnes   i   wrthod.   “You need    to    try    this,“    medde    fo    (dydi    o    ddim    yn    siarad Cymraeg,   ond   mae   o   wedi   dysgu   ‘I’r   pant   y   rhed   y   dŵr’ neu,   yn   ôl   fy   nhad   ‘The   water   runs   to   the   pants.’)   “look   at this    machine,    it    grinds    the    beans    and    makes    a    lovely espresso.”    Ac    mi    oedd    yn    declyn    bach    del.    Dyma    fi’n gwylio’r    hylif    du    yn    cael    ei    bwmpio    allan    i’r    cwpan    a’r ffroth   hufennog   ar   ei   ben.   Roedd   o’n   edrych   yn   dda   beth bynnag,    oglau    neis    hefyd    (gwynt    ffein    i    chi    yn    y    de) Mmmm!   A’r   blas,   wel   roeddwn   i’n   ymwybodol   o   fysedd   fy nhraed   y   cyrlio   fyny   a   theimlad   llesmeiriol   yn   fy   mhen! Roedd   rhaid   i   mi   gael   un,   a   hynny   am   ddau   reswm,   yn gyntaf   am   ei   fod   yn   gwneud   espresso   berffaith   ac   yn   ail mae    o’n    gadjet.    Mi    wnaeth    Oscar    Wilde    dweud    “I    can resist   anything   except   temptation.”   Dw   i'r   un   peth   ond baswn i’n dweud - “temptation and gadgets.” Erbyn   i   mi   gyrraedd   adref   roedd   yn   rhy   hwyr   i archebu   a   chael   o'r   diwrnod   wedyn   ond   o   leiaf   mi   fydda i’n   ei   gael   drennydd,   gobeithio   na   fydda   i’n   gorfod   aros tan   dradwy.   Dw   i’n   falch   o   ddweud   mai   tua   chanol   dydd drennydd   roed   cnoc   ar   y   drws   a   dyna   oedd   dyn   yn   sefyll a’i   bengliniau’n   byclo   dan   bwysau'r   bocs   mawr   roedd   yn ei   freichiau.   Agor   y   bocs   wedyn   ar   lawr   y   gegin   a   thynnu’r holl   ddarnau   allan,   taflu’r   llyfr   manylion   i   ffwrdd   -   nid dyma   oedd   yr   amser   i   ddarllen!   Digon   hawdd   i   roi   pethau at   ei   gilydd   a   chyn   pen   dim   roeddwn   i’n   pwyso’r   botwm   i ddechrau’r broses, wel, am espresso da ynte! Roedd   yr   espresso   mor   dda   roedd   rhaid   cael   un arall,   ac   un   arall   ac   yn   y   blaen   tan   i   mi   sylweddoli   bod   fy llygaid    yn    teimlo    fel    bod    nhw’n    sticio    allan    fel    pegiau hetiau   capel.   Roedd   yn   syniad   da   i   mi   stopio.   Noson   go wael o gwsg ges i'r noson honno! Roeddwn   i   wedi   trio   gwahanol   fath   o   ffa   coffi   -   y chwilio    di    bendraw    am    berffeithrwydd    ynte.    Rywbryd llynedd   mi   wnes   i   ddod   ar   draws   ffa   o   Golombia   yn   siop Lidl   ac   roedden   nhw’n   dda   felly   nes   i   brynu   stoc   achos mae   pethau   yn   tueddu   mynd   a   dŵad   yn   Lidl.   Un   diwrnod doedden   nhw   ddim   ar   gael,   o   hec!   Roedd   y   byd   ar   ben! Yn   lwcus   iawn   roedd   un   pecyn   ar   ôl   ac   roedd   cyfeiriad arno   a   chyn   bo   hir   roeddwn   i’n   siarad   â   merch   oedd   yn hapus   iawn   i   werthu   dwsin   o   becynnau   i   mi,   roedd   fy mhroblemau   i   ar   ben!   Dyna   beth   oeddwn   i’n   meddwl   ond nid    yw    bywyd    fel    ‘na    achos    pan    ddoth    yr    amser    i    mi archebu   mwy   doedden   nhw   ddim   yn   gallu   gwerthu   nhw   i mi.   Ar   ôl   dipyn   o   syrffio   ar   y   we   nes   i   ddod   ar   draws wefan   efo   dewis   go   dda   o   ffa   ond   dydy   hynny   ddim   fel mynd   i   siop   ble   fyddech   chi’n   gallu   cael   blasu.   Mi   wnes   i archebu   pum   gwahanol   fath   ond   dim   ond   pecynnau   kilo a   hanner   kilo   oedd   ar   gael   ond   os   oedd   dim   ond   un   yn siwtio bydda i’n hapus. Doth   y   paced   ac   mi   wnes   i   drio'r   un   yn   y   pecyn mwyaf   pert   -   100%   arabica   Blue   Mountain.   Lyfli   dros   ben a   finnau’n   hapus   unwaith   eto.   Tydi   bywyd   yn   braf!   Cyn   bo hir   roedd   y   pecyn   yn   wag   ac   roedd   siawns   i   mi   drio’r   lleill. Roedd   un   yn   ofnadwy   a’r   lleill   braidd   yn   rhy   gryf   i   mi. Diolch   byth   roedd   gen   i   ddigon   o   amser   i   gael   mwy   o’r Blue Mountain erbyn y diwrnod wedyn. Ond   beth   i’w   wneud   efo’r   ffa   diangen?   Wel   mae’r ‘grounds’   yn   cael   eu   rhoi   o   dan   fy   nghoed   afalau   fel   math o   gompost   felly   efallai   gaf   i   roi’r   ffa   o   danyn   nhw   hefyd   fel ‘mulch’.   Does   dim   ffrwyth   ar   y   coed   eto,   mae’n   rhaid   i   mi aros   tan   Hydref   2020   am   y   crop   cyntaf,   tybed   a   fydden nhw’n rhoi cic caffein i mi. Dyna syniad ynte!
Geirfa Casáu - to hate Goroesi - to survive Llyfrau dogni - ration books Pia - to own Hylif dwys - concentrated liquid Moethusrwydd - luxury Cyfarwydd - familiar Hufennog - creamy Llesmeiriol - ecstatic Archebu - to order Trennydd - the day after next Tradwy  - two days after the next Llyfr manylion - instruction book Pegiau hetiau capel - chapel hatpegs Di bendraw - endless Perffeithrwydd - perfection Diangen - unnecessary