Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Dyfnant a Phwll Fairwood Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Dychwelyd   o’r   eglwys   ar   fore   heulog   a   fy   meddyliau   ar   baned   o   espresso   yn   yr   ardd   ond   wrth   gwblhau'r rwdl-mi-ri   o   baratoi'r   hylif   cryf   a   chic   mul   o   gaffîn   cofiais   am   daith   Edward   Llwyd   ddoe.   Yr   un   gyntaf   at   ôl egwyl   yr   haf,   egwyl   o   ddim   ond   mis   ond   er   hynny   rhai   ohonom   ni   wedi   bod   yn   dioddef   o   symptomau diddyfnu,   ambell   blycied   pob   hyn   a   hyn.   Roedd   hyn   yn   golygu   bod   rhaid   i   mi   eistedd   i   lawr   o   flaen   y gliniadur i ysgrifennu hanes y daith. A dyma fi. Doedd   dim   rhaid   gadael   y   tŷ   yn   gynnar   y   tro   hyn   achos   roedd   y   daith   ar   stepen   y   drws   -   o   Ddyfnant   i   gomin Fairwood   ac   yn   ôl   i’r   man   cyfarfod   trwy   goed   Cwm   Clun.   Cyrraedd   y   maes   parcio   a   gweld   bod   y   lle   bron   yn llawn   o   geir   aelodau’r   Gymdeithas,   braf   iawn   -   hen   bryd   i   ni   gael   y   profiad   o   gymryd   rhywbeth   drosodd   am newid.   Clonc   cyn   cychwyn   fel   arfer,   wedyn   ffwrdd   â   ni   ar   lôn   dawel   ac   mewn   ychydig   o   amser   dyma   ni   allan ym   mhen   pellaf   Cilâ   Uchaf.   Siawns   i   gymryd   mantais   o’r   cyfleusterau   cyfleus   -   dim   ond   cuddfannau   naturiol bydd   o’n   blaenau   ni   o   hyn   ymlaen.   Heibio   llyn   llawn   lilis   y   dŵr   a   hefyd   yn   gartref   i   ddau   alarch   ac   arwydd   yn y   canol   yn   ein   rhybuddio   doedd   dim   hawl   i   bysgota.   Yn   sydyn   dyma   ni   yn   cerdded   wrth   ochr   gofod   enfawr tu   ôl   i   ffens   diogelwch.   Frâmiau   pyst   gôliau   symudol   gwyn   yn   daclus   ar   yr   ochrau   a   gwair   perffaith,   gwyrdd. Dyma gae hyfforddiant ein clwb pêl droed adnabyddus. A finnau heb wybod dim amdano o’r blaen! Gweld   Llyn   Fairwood   wedyn   a   cheisio   penderfynu   a   yw’r   llyn   yma   yn   fwy   na   Broad   Pool,   islaw   Cefn   Bryn.   Yr ateb   dw   i’n   meddwl   yw   mai   Fairwood   yw’r   mwyaf   ond   Broad   Pool   yw’r   llyn   naturiol   mwyaf   ar   Benrhyn   Gwyr. Felly mae pawb yn gywir ond yn eu ffordd eu hunain, da te! Yn   sydyn   roedden   ni   ar   ben   ein   byd   bach   ni   ac   yn   edrych   i   lawr   at   Abertawe   a’i   gyffiniau,   gresyn   nad   oedd   y golau’n   well   ond   bydd   siawns   arall   ar   ddiwrnod   gwell.   Eirian   wedi   gwneud   gwyrthiau   a   chael   ni   at   ein   lle picnic   am   un   o’r   gloch   ar   ei   ben   a   dyna   ni’n   eistedd   ar   y   ddwy   ochr   o’r   llwybr   yn   cysgodi   o   dan   y   rhedyn   ac   yn gwledda.   Pob   hyn   a   hyn   roedd   thwac   yn   cael   ei   glywed   wrth   i   belen   golff   cael   ei   daro,   ond   nid   i’n   cyfeiriad   ni. Yn   amlwg   mae   cwrs   golff   Fairwood   yn   un   amlddefnydd   a’r   ceffylau   yn   gorfod   rhannu   eu   tir   efo’r   golffwyr. Roedd pier Mwmbwls i’w weld yn y pellter ond fydd gwell golwg nes ymlaen. Gadael   y   comin   rŵan   a   gwneud   ein   ffordd   tuag   at   goed   Cwm   Clun   a   rhyfeddu   unwaith   eto   am   faint   y   coed yma.   Byddech   chi’n   cofio   i   ni   fynd   trwy   ran   o’r   coed   ar   daith   Liz   Jones   ar   ffordd   amgen   i   Mwmbls   yn   y Gwanwyn,   dyma   ni   yn   rhan   arall   o’r   coed.   Yn   sydyn   dyma   Eirian   yn   pwyso   yn   erbyn   hen   goeden   ac   yn   cuddio rhywbeth   efo’i   law,   beth   sydd   yn   mynd   ymlaen   tybed?   Yn   amlwg   doedd   dim   yn   mynd   i   gael   ei   ddatgelu   tan i’r   holl   aelodau   ddod   at   ei   gilydd   -   tydi   amser   yn   symud   yn   araf   tra   bod   chi   ar   bigau’r   draen   eisio   gwybod rhywbeth!   O’r   diwedd   roedd   pawb   wedi   cyrraedd   ac   aeth   Eirian   ati   i   ddweud   y   stori.   “Roeddwn   i   ar   y   recce dydd   Llun   diwethaf   ac   wedi   cyrraedd   fan   hyn   a   phenderfynu   bydd   yn   lle   da   i   gael   fy   mrechdanau   caws   a phicil”   meddai.   Pwyntiodd   i   ryw   lecyn   cyfforddus.   Dyna   oedd   y   lle.   “Roedd   chwant   bwyd   arna   i      a   dyma   fi’n claddu   i   mewn   i’r   brechdanau   yn   hapus   iawn   fy   myd   pan   godais   fy mhen    a    gweld    rhywbeth    od    iawn    ar    ochr    goeden.    Dyma    fo” meddai   a   thynnu   ei   law   i   ffwrdd   (cofiwch,   tra   oedd   yn   dweud   hyn roedd   o’n   pwyso   yn   erbyn   y   goeden   ac   yn   cuddio   rhywbeth   efo’i law,   cadwch   i   fyny   da   chi!)   Ar   ochr   y   goeden,   dan   ei   law   roedd wyneb   wedi   cael   ei   greu   a   wig   lliw   melyn   ar   ei   phen,   roedd   gan   y wyneb   llygaid   a   cheg.   Clyfar   dros   ben.   Rhodd   Eirian   ei   gap   ar   y llawr   a   mynnu   mai   ei   waith   ei   hun   oedd   hyn.   Roedd   wedi   gwneud argraff   arbennig   arnon   ni   i   gyd   ac   nad   oedd   yr   un   ohonon   ni   heb roi   cyfraniad   yn   yr   het.   Dywedodd   Julie   bydd   stêc   ar   y   bwrdd   yn ystod yr wythnos i ddod. Unwaith eto, da te! Yn   fuan   iawn   wnaethon   ni   sylweddoli   ein   bod   ni ’n   cerdded   yn   agos   iawn   i   lwybr   beiciau   mynydd,   darn   o’r trac   yn   edrych   yn   debyg   iawn   i’r   Cresta   Run,   ond   heb   yr   eira   wrth   gwrs.   Pob   hyn   a   hyn   roedden   ni’n   gweld beic   a   beiciwr   yn   codi   i’r   awyr   wrth   iddo   fynd   dros   ramp   uchel.   Mae   ’na   amseroedd   pan   dw   i’n   teimlo’n ddiolchgar   fy   mod   i   wedi   cyrraedd   fy   oedran   yn   ddiogel   a   does   dim   rhaid   i   mi   bellach   wneud   pethau peryglus, ond hefyd cyffroes! Allan   o’r   coed   ac   ar   y   trac   seiclo   sydd   yn   rhedeg   o   Black   Pill   i   Dre-gŵyr   a   throi   tuag   at   Ddyfnant   a’r   man cychwyn.   Cyn   gorffen   a   gaf   i   dynnu   eich   sylw   at   y   ffaith   mai   Dunvant   yw’r   lle   yn   Saesneg   ond   Dyfnant   yn Gymraeg.   Mae   ystyr   i’r   enw   Cymraeg   ond   nid   oes   i’r   enw   Saesneg.   Mae’n   rhaid   gofyn   y   cwestiwn   -   pam   bod Dyfnant yn anodd i bobl Saesneg ynganu, dim ond gwneud y tipyn lleiaf o ymdrech sydd rhaid! Rant   drosodd.   Yn   ôl   at   y   daith,   taith   ddiddorol,   tywydd   yn   berffaith   ar   gyfer   cerdded,   llawer   o   bethau diddorol ar y ffordd ac, fel bob tro, pobl ddifyr i gloncio efo. Diolch Eirian am yr holl waith baratoi ac am arwain pawb yn ddiogel ar daith bleserus dros ben. A rŵan dw i’n mynd amdani a chael yr espresso dw i wedi gaddo i fi fy hun. Hwyl fawr! Rhybudd  - nid yw’r manylion yn yr adroddiadau yma yn hollol gywir pob tro .
Geirfa Dychwelyd - to return Plycied - a tick, nervous twitch Hylif - liquid Cic mul - mule kick Egwyl - a break Symptomau diddyfnu - withdrawal symptoms Gliniadur - laptop Cuddfan - hiding place Gofod - a space Ffens diogelwch - security fence Frâm pyst gôl symudol - moveable goal post Ceisio - to try Cyffiniau - environs Ar ei ben - on the dot Gwledda - to feast Amlddefnydd - multi-use Ffordd amgen - alternative way Datgelu - to reveal Ar bigau’r draen - on tenterhooks Cyfraniad - a contribution Ynganu - to pronounce
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Dyfnant a Phwll Fairwood Un o deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Dychwelyd   o’r   eglwys   ar   fore   heulog   a   fy   meddyliau   ar baned   o   espresso   yn   yr   ardd   ond   wrth   gwblhau'r   rwdl-mi- ri   o   baratoi'r   hylif   cryf   a   chic   mul   o   gaffîn   cofiais   am   daith Edward   Llwyd   ddoe.   Yr   un   gyntaf   at   ôl   egwyl   yr   haf,   egwyl o   ddim   ond   mis   ond   er   hynny   rhai   ohonom   ni   wedi   bod yn   dioddef   o   symptomau   diddyfnu,   ambell   blycied   pob hyn   a   hyn.   Roedd   hyn   yn   golygu   bod   rhaid   i   mi   eistedd   i lawr    o    flaen    y    gliniadur    i    ysgrifennu    hanes    y    daith.    A dyma fi. Doedd   dim   rhaid   gadael   y   tŷ   yn   gynnar   y   tro   hyn   achos roedd   y   daith   ar   stepen   y   drws   -   o   Ddyfnant   i   gomin Fairwood   ac   yn   ôl   i’r   man   cyfarfod   trwy   goed   Cwm   Clun. Cyrraedd   y   maes   parcio   a   gweld   bod   y   lle   bron   yn   llawn   o geir   aelodau’r   Gymdeithas,   braf   iawn   -   hen   bryd   i   ni   gael   y profiad   o   gymryd   rhywbeth   drosodd   am   newid.   Clonc   cyn cychwyn    fel    arfer,    wedyn    ffwrdd    â    ni    ar    lôn    dawel    ac mewn   ychydig   o   amser   dyma   ni   allan   ym   mhen   pellaf   Cilâ Uchaf.   Siawns   i   gymryd   mantais   o’r   cyfleusterau   cyfleus   - dim   ond   cuddfannau   naturiol   bydd   o’n   blaenau   ni   o   hyn ymlaen.   Heibio   llyn   llawn   lilis   y   dŵr   a   hefyd   yn   gartref   i ddau    alarch    ac    arwydd    yn    y    canol    yn    ein    rhybuddio doedd   dim   hawl   i   bysgota.   Yn   sydyn   dyma   ni   yn   cerdded wrth   ochr   gofod   enfawr   tu   ôl   i   ffens   diogelwch.   Frâmiau pyst   gôliau   symudol   gwyn   yn   daclus   ar   yr   ochrau   a   gwair perffaith,   gwyrdd.   Dyma   gae   hyfforddiant   ein   clwb   pêl droed   adnabyddus.   A   finnau   heb   wybod   dim   amdano   o’r blaen! Gweld   Llyn   Fairwood   wedyn   a   cheisio   penderfynu   a   yw’r llyn   yma   yn   fwy   na   Broad   Pool,   islaw   Cefn   Bryn.   Yr   ateb dw   i’n   meddwl   yw   mai   Fairwood   yw’r   mwyaf   ond   Broad Pool   yw’r   llyn   naturiol   mwyaf   ar   Benrhyn   Gwyr.   Felly   mae pawb yn gywir ond yn eu ffordd eu hunain, da te! Yn   sydyn   roedden   ni   ar   ben   ein   byd   bach   ni   ac   yn   edrych   i lawr   at   Abertawe   a’i   gyffiniau,   gresyn   nad   oedd   y   golau’n well   ond   bydd   siawns   arall   ar   ddiwrnod   gwell.   Eirian   wedi gwneud   gwyrthiau   a   chael   ni   at   ein   lle   picnic   am   un   o’r gloch   ar   ei   ben   a   dyna   ni’n   eistedd   ar   y   ddwy   ochr   o’r llwybr   yn   cysgodi   o   dan   y   rhedyn   ac   yn   gwledda.   Pob   hyn a   hyn   roedd   thwac   yn   cael   ei   glywed   wrth   i   belen   golff cael   ei   daro,   ond   nid   i’n   cyfeiriad   ni.   Yn   amlwg   mae   cwrs golff   Fairwood   yn   un   amlddefnydd   a’r   ceffylau   yn   gorfod rhannu    eu    tir    efo’r    golffwyr.    Roedd    pier    Mwmbwls    i’w weld yn y pellter ond fydd gwell golwg nes ymlaen. Gadael   y   comin   rŵan   a   gwneud   ein   ffordd   tuag   at   goed Cwm   Clun   a   rhyfeddu   unwaith   eto   am   faint   y   coed   yma. Byddech   chi’n   cofio   i   ni   fynd   trwy   ran   o’r   coed   ar   daith   Liz Jones   ar   ffordd   amgen   i   Mwmbls   yn   y   Gwanwyn,   dyma   ni yn   rhan   arall   o’r   coed.   Yn   sydyn   dyma   Eirian   yn   pwyso   yn erbyn   hen   goeden   ac   yn   cuddio   rhywbeth   efo’i   law,   beth sydd   yn   mynd   ymlaen   tybed?   Yn   amlwg   doedd   dim   yn mynd   i   gael   ei   ddatgelu   tan   i’r   holl   aelodau   ddod   at   ei gilydd   -   tydi   amser   yn   symud   yn   araf   tra   bod   chi   ar   bigau’r draen   eisio   gwybod   rhywbeth!   O’r   diwedd   roedd   pawb wedi    cyrraedd    ac    aeth    Eirian    ati    i    ddweud    y    stori. “Roeddwn    i    ar    y    recce    dydd    Llun    diwethaf    ac    wedi cyrraedd   fan   hyn   a   phenderfynu   bydd   yn   lle   da   i   gael   fy mrechdanau    caws    a    phicil”    meddai.    Pwyntiodd    i    ryw lecyn   cyfforddus.   Dyna   oedd   y   lle.   “Roedd   chwant   bwyd arna   i      a   dyma   fi’n   claddu   i   mewn   i’r   brechdanau   yn   hapus iawn   fy   myd   pan   godais   fy   mhen   a   gweld   rhywbeth   od iawn   ar   ochr   goeden.   Dyma   fo”   meddai   a   thynnu   ei   law   i ffwrdd   (cofiwch,   tra   oedd   yn   dweud   hyn   roedd   o’n   pwyso yn    erbyn    y    goeden    ac    yn    cuddio    rhywbeth    efo’i    law, cadwch   i   fyny   da   chi!)   Ar   ochr   y   goeden,   dan   ei   law   roedd wyneb   wedi   cael   ei   greu   a   wig   lliw   melyn   ar   ei   phen, roedd   gan   y   wyneb   llygaid   a   cheg.   Clyfar   dros   ben.   Rhodd Eirian   ei   gap   ar   y   llawr   a   mynnu   mai   ei   waith   ei   hun   oedd hyn.   Roedd   wedi   gwneud   argraff   arbennig   arnon   ni   i   gyd ac   nad   oedd   yr   un   ohonon   ni   heb   roi   cyfraniad   yn   yr   het. Dywedodd    Julie    bydd    stêc    ar    y    bwrdd    yn    ystod    yr wythnos i ddod. Unwaith eto, da te! Yn    fuan    iawn    wnaethon    ni    sylweddoli    ein    bod    ni ’n cerdded   yn   agos   iawn   i   lwybr   beiciau   mynydd,   darn   o’r trac   yn   edrych   yn   debyg   iawn   i’r   Cresta   Run,   ond   heb   yr eira   wrth   gwrs.   Pob   hyn   a   hyn   roedden   ni’n   gweld   beic   a beiciwr   yn   codi   i’r   awyr   wrth   iddo   fynd   dros   ramp   uchel. Mae    ’na    amseroedd    pan    dw    i’n    teimlo’n    ddiolchgar    fy mod   i   wedi   cyrraedd   fy   oedran   yn   ddiogel   a   does   dim rhaid    i    mi    bellach    wneud    pethau    peryglus,    ond    hefyd cyffroes! Allan   o’r   coed   ac   ar   y   trac   seiclo   sydd   yn   rhedeg   o   Black Pill   i   Dre-gŵyr   a   throi   tuag   at   Ddyfnant   a’r   man   cychwyn. Cyn    gorffen    a    gaf    i    dynnu    eich    sylw    at    y    ffaith    mai Dunvant   yw’r   lle   yn   Saesneg   ond   Dyfnant   yn   Gymraeg. Mae   ystyr   i’r   enw   Cymraeg   ond   nid   oes   i’r   enw   Saesneg. Mae’n    rhaid    gofyn    y    cwestiwn    -    pam    bod    Dyfnant    yn anodd   i   bobl   Saesneg   ynganu,   dim   ond   gwneud   y   tipyn lleiaf o ymdrech sydd rhaid! Rant   drosodd.   Yn   ôl   at   y   daith,   taith   ddiddorol,   tywydd   yn berffaith   ar   gyfer   cerdded,   llawer   o   bethau   diddorol   ar   y ffordd ac, fel bob tro, pobl ddifyr i gloncio efo. Diolch   Eirian   am   yr   holl   waith   baratoi   ac   am   arwain   pawb yn ddiogel ar daith bleserus dros ben. A   rŵan   dw   i’n   mynd   amdani   a   chael   yr   espresso   dw   i   wedi gaddo i fi fy hun. Hwyl fawr! Rhybudd    -   nid   yw’r   manylion   yn   yr   adroddiadau   yma yn hollol gywir pob tro .
Geirfa Dychwelyd - to return Plycied - a tick, nervous twitch Hylif - liquid Cic mul - mule kick Egwyl - a break Symptomau diddyfnu - withdrawal symptoms Gliniadur - laptop Cuddfan - hiding place Gofod - a space Ffens diogelwch - security fence Frâm pyst gôl symudol - moveable goal post Ceisio - to try Cyffiniau - environs Ar ei ben - on the dot Gwledda - to feast Amlddefnydd - multi-use Ffordd amgen - alternative way Datgelu - to reveal Ar bigau’r draen - on tenterhooks Cyfraniad - a contribution Ynganu - to pronounce