Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Ardal Castell Rhaglan Un o Deithiau Cymdeithas Edward Llwyd  Roedd   pobl   y   tywydd   wedi   rhybuddio   diwrnod   Sadwrn   gwlyb,   rhywbeth   mawr   yn   dod   dros   mor   yr   Iwerydd ond   “Peidiwch   â   phoeni,   sôn   am   y   tywydd   ydan   ni   nid   Mr   Trump!”   medden   nhw.   Roedd   rhaid   twrio   trwy’r   wardrôb   i chwilio am fy nillad glaw - mae’n oes pys ers i mi orfod gwisgo nhw. Tydan ni wedi cael haf braf! Mae   Rhaglan   ar   ffiniau   ein   gwlad   fach   ni   a’r   ffordd   gorau   i’w   gyrraedd   yw’r   A465,   ffordd   Blaenau’r   Cymoedd   ac roedd   awr   a   hanner   yn   hen   ddigon.   Roedd   y   ffyrdd   yn   wlyb   a’r   glaw   yn   disgyn   a   phethau   ddim   yn   edrych   yn   dda   ond os   nad   oedd   siawns   i   gerdded   bydd   siawns   i   siarad.   Cyrraedd   Rhigos   yn   fuan   iawn   a   dim   llawer   o   drafnidiaeth   yn ardal   Merthyr,   o   leiaf   na   fydda   i’n   hwyr.   Wel   sôn   am   siarad   yn   rhy   fuan,   roedd   rhan   helaeth   o’r   ffordd   wedi   cau   achos y   gwaith   mawr   sydd   yn   cael   ei   wneud   rhwng   ardal   Rasau   a   Gilwern   ac   roedd   rhaid   dilyn   arwyddion   melyn.   Roeddwn i’n   colli   amser   yn   gyflym   ac   yn   waeth   byth   pan   wnes   i   gyrraedd   yr   A465   unwaith   eto   a   gorfod   cymryd   y   trydydd   troad ar   y   cylchdro   ar   gyrion   Y   Fenni   mi   wnes   i   sylweddoli   fy   mod   i’n   dda   i   ddim   am   gyfri   i   fyny   at   dri.   Yn   rhy   hwyr   roeddwn i   ar   y   ffordd   i   Gasnewydd.   Wrth   gwrs   mae   dynes   y   SatNav   yn   dda   iawn   at   greu   planiau   B   ac   yn   fuan   iawn   roedd   hi’n argymell   troad   i’r   chwith.   Roedd   y   ffordd   braidd   yn   gul   a   lawnt   reit   dda   yn   rhedeg   i   fyny’r   canol,   roeddwn   i’n   disgwyl gweld defaid yn pori! Ond   wrth   gwrs   mae   hi’n   iawn   pob   tro   ac   mewn   dim   roeddwn   i   ar   y   ffordd   ddeol   ac   yn   anelu   at   Rhaglan ychydig o filltiroedd i ffwrdd. Diolch yn fawr Sandra SatNav! Ydw   i   wedi   dweud   wrthoch   chi   roedd   hi’n   bwrw   glaw?   Wel   roedd   hi   dal   yn   bwrw   a   grŵp   bach   y   ffyddlon   a   dewr yn barod am fynd.   Cawsom    amser    i    feddwl    am    Gareth    Beynon    bu    farw    dros    y penwythnos   gynt,   dyn   arbennig,   tawel   ond   llawn   brwdfrydedd   am   Gymru, ei   chefn   gwlad   a’r   iaith.   Gan   fy   mod   i’n   defnyddio’r   camera   ar   y   teithiau roeddwn   i’n   tueddu   cerdded   yng   nghefn   y   rhes   efo   Gareth   a   ches   i   lawer   o fwynhad   yn   ei   gwmni.   Mi   nes   i   dynnu’r   llun   yma   ar   hap   pan   oedden   ni   ar daith   Ena   Morris   yn   ardal   Glanfa   Goetre,   roedden   ni’n   cerdded   ar   drac mwdlyd   a   serth   a   Gareth   yn   cymryd   ei   amser.   Clywsom   sŵn   beiciau   modur ac   mi   wnaeth   un   fynd   heibio   ni,   roedd   mwy   ar   y   ffordd   felly   dringais   yr   ochr i   dynnu   llun   wrth   iddyn   nhw   fynd   heibio.   Ar   yr   un   eiliad   i   mi   wasgu’r   botwm wnaeth   Gareth   droi,   ei   wyneb   yn   llawn   gwên   -   roedd   o   wedi   cael   ei   gyffroi a’i   bleser   yn   amlwg.   Rŵan   dw   i   wedi   bod   yn   tynnu   lluniau   ar   y   teithiau cerdded   yma   am   dipyn   dros   flwyddyn   a   dyma’r   unig   un   o’r   fath   dw   i   wedi tynnu.   Llun   lwcus   a   llun   sydd   yn   dangos   cymeriad   Gareth   i’r   dim.   Roedd Gareth   yn   ŵr   bonheddig   yn   wir   ystyr   y   geiriau   ac   mae   o’n   golled   fawr   i’n teithiau. Diolch am bob munud o’i gwmni. Heddwch i’w lwch. Cyn   i   ni   ddechrau’r   daith   wnaeth   Olwen   ein   rhybuddio   am   geffylau busneslyd   fydden   ni’n   gweld   ar   y   daith,   gwartheg   hefyd.      Cyn   i   ni   gael   y   siawns   i   anghofio’r   rhybudd   dyma   ni   yng nghanol   cae   wedi   cael   ein   hamgylchynu   gan   nifer   o   geffylau   hyfryd   a’r   cwestiynau!   Peidiwch   â   son!   “Pwy   ydach   chi?” “O   le   dach   chi’n   dod?”   “Ble   dach   chi’n   mynd?”   “Dach   chi’n   digwydd   siarad   Cymraeg?”   Roedd   Olwen   wir   yn   llygaid   ei   lle - roedden nhw’n ofnadwy o fusneslyd! Allan   o’r   caeau   rŵan   ac   Olwen   yn   dangos   tŷ   i   ni   o’r   enw   ‘The   Hand’   ac   esbonio   mai   tafarn   oedd   y   tŷ   yn wreiddiol   ac   yn   reit   debyg   roedd   y   llwybr   oedden   ni   wedi   bod   yn   cerdded   yn   llwybr   roedd   y   sychedig   yn   defnyddio   er mwyn   cael   peint   neu   ddwy,   neu   mwy.   Nes   ymlaen   roedd   tŷ   wedi   ei   rannu   i   ddau   dŷ   mawr   a   oedd   ar   un   adeg   yn ysgol,   a   dyma   ni   yn   gweld   llwybr   oedd   y   plant   ysgol   wedi   defnyddio   blynyddoedd   yn   ôl.   Erbyn   hyn   dyn   ni’n   eu defnyddio   mewn   ffordd   hamddenol,   mor   wahanol   i’r   bobl   yn   brysio   i   gael   diod   feddwol   a’r   plant   yn   ofn   bod   yn   hwyr i’r ysgol. Symud   ymlaen   a   dechrau   teimlo   bod   y   glaw   yn   gostegu   a   dod   ar   draws   eglwys   Penrhos   a   chymryd   mantais   o’i phorth   cyfleus   a   oedd   yn   ddigon   mawr   i   eistedd   8   o   gerddwyr   diolchgar   ond   dim   mwy.   Da   ynte!   I   wneud   yn   siŵr   bod ni’n   teimlo’n   gartrefol   roedden   nhw   wedi   addurno’r   llwybr   efo   pompiynau   lliwgar.   Croesawgar   iawn   ac   mi   fydden nhw’n gosod y tôn am y gwasanaeth diolchgarwch y diwrnod wedyn hefyd. Gwneud   ein   ffordd   yn   ôl   rŵan   a   chyrraedd   y   cae   lle   oedd   y   ceffylau   ac   ia,   roedden   nhw   llawn   cwestiynau unwaith   eto.   Ond   roedd   Olwen   wedi   gaddo   gwartheg   busneslyd   hefyd,   ble   oedden   nhw?   Gwelsom   ni   nhw   o   bell   ond am ryw reswm roedden nhw’n brysur drio dianc o’n golwg ni. Aethom   ni   i   gaffi   Castell   Rhaglan   wedyn   a   chael   dipyn   o   luniaeth   a   chlonc.   Roedd   hi   wir   wedi   bod   yn   daith   i fwynhau   er   holl   fygythiadau’r   tywydd   ac   mae   gwers   yna   -   peidiwch   â   gadael   i   ragolygon   y   tywydd   rhwystro   chi   rhag cerdded.   Maen   nhw’n   anghywir   yn   aml   ac   os   oes   gynnoch   chi   ddillad   ac   esgidiau   da   byddech   chi’n   iawn.   Diolch   i bawb am y cwmni da ac yn enwedig i Olwen am yr holl waith paratoi ac am daith gofiadwy. Geirfa Twrio – to rummage Oes pys – a long time Trafnidiaeth – traffic Rhan helaeth – a large part (of) Argymell – to suggest Ar hap – by chance Gwr bonheddig – a gentleman Yn wir ystyr – in the real sense Amgylchynu – to surround Llygaid ei lle – absolutely correct Sychedig – thirsty Diod feddwol – alcoholic drink Porth – porch Pompiynau – gourds Gwasanaeth diolchgarwch – harvest festival service
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Ardal Castell Rhaglan Un o Deithiau Cymdeithas Edward Llwyd  Roedd   pobl   y   tywydd   wedi   rhybuddio   diwrnod   Sadwrn gwlyb,    rhywbeth    mawr    yn    dod    dros    mor    yr    Iwerydd    ond “Peidiwch   â   phoeni,   sôn   am   y   tywydd   ydan   ni   nid   Mr   Trump!” medden   nhw.   Roedd   rhaid   twrio   trwy’r   wardrôb   i   chwilio   am fy   nillad   glaw   -   mae’n   oes   pys   ers   i   mi   orfod   gwisgo   nhw. Tydan ni wedi cael haf braf! Mae    Rhaglan    ar    ffiniau    ein    gwlad    fach    ni    a’r    ffordd gorau   i’w   gyrraedd   yw’r   A465,   ffordd   Blaenau’r   Cymoedd   ac roedd   awr   a   hanner   yn   hen   ddigon.   Roedd   y   ffyrdd   yn   wlyb   a’r glaw   yn   disgyn   a   phethau   ddim   yn   edrych   yn   dda   ond   os   nad oedd   siawns   i   gerdded   bydd   siawns   i   siarad.   Cyrraedd   Rhigos yn   fuan   iawn   a   dim   llawer   o   drafnidiaeth   yn   ardal   Merthyr,   o leiaf   na   fydda   i’n   hwyr.   Wel   sôn   am   siarad   yn   rhy   fuan,   roedd rhan   helaeth   o’r   ffordd   wedi   cau   achos   y   gwaith   mawr   sydd yn   cael   ei   wneud   rhwng   ardal   Rasau   a   Gilwern   ac   roedd   rhaid dilyn   arwyddion   melyn.   Roeddwn   i’n   colli   amser   yn   gyflym   ac yn   waeth   byth   pan   wnes   i   gyrraedd   yr   A465   unwaith   eto   a gorfod   cymryd   y   trydydd   troad   ar   y   cylchdro   ar   gyrion   Y   Fenni mi   wnes   i   sylweddoli   fy   mod   i’n   dda   i   ddim   am   gyfri   i   fyny   at dri.   Yn   rhy   hwyr   roeddwn   i   ar   y   ffordd   i   Gasnewydd.   Wrth gwrs   mae   dynes   y   SatNav   yn   dda   iawn   at   greu   planiau   B   ac   yn fuan   iawn   roedd   hi’n   argymell   troad   i’r   chwith.   Roedd   y   ffordd braidd    yn    gul    a    lawnt    reit    dda    yn    rhedeg    i    fyny’r    canol, roeddwn i’n disgwyl gweld defaid yn pori! Ond   wrth   gwrs   mae   hi’n   iawn   pob   tro   ac   mewn   dim roeddwn   i   ar   y   ffordd   ddeol   ac   yn   anelu   at   Rhaglan   ychydig   o filltiroedd i ffwrdd. Diolch yn fawr Sandra SatNav! Ydw   i   wedi   dweud   wrthoch   chi   roedd   hi’n   bwrw   glaw? Wel   roedd   hi   dal   yn   bwrw   a   grŵp   bach   y   ffyddlon   a   dewr   yn barod am fynd.   Cawsom   amser   i   feddwl   am   Gareth   Beynon   bu   farw   dros   y penwythnos       gynt,       dyn       arbennig,       tawel       ond       llawn brwdfrydedd   am   Gymru,   ei   chefn   gwlad   a’r   iaith.   Gan   fy   mod i’n    defnyddio’r    camera    ar    y    teithiau    roeddwn    i’n    tueddu cerdded    yng    nghefn    y    rhes    efo    Gareth    a    ches    i    lawer    o fwynhad   yn   ei   gwmni.   Mi   nes   i   dynnu’r   llun   yma   ar   hap   pan oedden    ni    ar    daith    Ena    Morris    yn    ardal    Glanfa    Goetre, roedden   ni’n   cerdded   ar   drac   mwdlyd   a   serth   a   Gareth   yn cymryd   ei   amser.   Clywsom   sŵn   beiciau   modur   ac   mi   wnaeth un   fynd   heibio   ni,   roedd   mwy   ar   y   ffordd   felly   dringais   yr   ochr i   dynnu   llun   wrth   iddyn   nhw   fynd   heibio.   Ar   yr   un   eiliad   i   mi wasgu’r   botwm   wnaeth   Gareth   droi,   ei   wyneb   yn   llawn   gwên   - roedd   o   wedi   cael   ei   gyffroi   a’i   bleser   yn   amlwg.   Rŵan   dw   i wedi   bod   yn   tynnu   lluniau   ar   y   teithiau   cerdded   yma   am   dipyn dros   flwyddyn   a   dyma’r   unig   un   o’r   fath   dw   i   wedi   tynnu.   Llun lwcus   a   llun   sydd   yn   dangos   cymeriad   Gareth   i’r   dim.   Roedd Gareth   yn   ŵr   bonheddig   yn   wir   ystyr   y   geiriau   ac   mae   o’n golled    fawr    i’n    teithiau.    Diolch    am    bob    munud    o’i    gwmni. Heddwch i’w lwch. Cyn   i   ni   ddechrau’r   daith   wnaeth   Olwen   ein   rhybuddio am   geffylau   busneslyd   fydden   ni’n   gweld   ar   y   daith,   gwartheg hefyd.      Cyn   i   ni   gael   y   siawns   i   anghofio’r   rhybudd   dyma   ni   yng nghanol   cae   wedi   cael   ein   hamgylchynu   gan   nifer   o   geffylau hyfryd   a’r   cwestiynau!   Peidiwch   â   son!   “Pwy   ydach   chi?”   “O   le dach   chi’n   dod?”   “Ble   dach   chi’n   mynd?”   “Dach   chi’n   digwydd siarad   Cymraeg?”   Roedd   Olwen   wir   yn   llygaid   ei   lle   -   roedden nhw’n ofnadwy o fusneslyd! Allan   o’r   caeau   rŵan   ac   Olwen   yn   dangos   tŷ   i   ni   o’r   enw ‘The   Hand’   ac   esbonio   mai   tafarn   oedd   y   tŷ   yn   wreiddiol   ac   yn reit   debyg   roedd   y   llwybr   oedden   ni   wedi   bod   yn   cerdded   yn llwybr   roedd   y   sychedig   yn   defnyddio   er   mwyn   cael   peint   neu ddwy,   neu   mwy.   Nes   ymlaen   roedd   tŷ   wedi   ei   rannu   i   ddau   mawr   a   oedd   ar   un   adeg   yn   ysgol,   a   dyma   ni   yn   gweld   llwybr oedd   y   plant   ysgol   wedi   defnyddio   blynyddoedd   yn   ôl.   Erbyn hyn    dyn    ni’n    eu    defnyddio    mewn    ffordd    hamddenol,    mor wahanol   i’r   bobl   yn   brysio   i   gael   diod   feddwol   a’r   plant   yn   ofn bod yn hwyr i’r ysgol. Symud   ymlaen   a   dechrau   teimlo   bod   y   glaw   yn   gostegu a   dod   ar   draws   eglwys   Penrhos   a   chymryd   mantais   o’i   phorth cyfleus    a    oedd    yn    ddigon    mawr    i    eistedd    8    o    gerddwyr diolchgar   ond   dim   mwy.   Da   ynte!   I   wneud   yn   siŵr   bod   ni’n teimlo’n    gartrefol    roedden    nhw    wedi    addurno’r    llwybr    efo pompiynau    lliwgar.    Croesawgar    iawn    ac    mi    fydden    nhw’n gosod   y   tôn   am   y   gwasanaeth   diolchgarwch   y   diwrnod   wedyn hefyd. Gwneud   ein   ffordd   yn   ôl   rŵan   a   chyrraedd   y   cae   lle oedd   y   ceffylau   ac   ia,   roedden   nhw   llawn   cwestiynau   unwaith eto.   Ond   roedd   Olwen   wedi   gaddo   gwartheg   busneslyd   hefyd, ble   oedden   nhw?   Gwelsom   ni   nhw   o   bell   ond   am   ryw   reswm roedden nhw’n brysur drio dianc o’n golwg ni. Aethom   ni   i   gaffi   Castell   Rhaglan   wedyn   a   chael   dipyn   o luniaeth   a   chlonc.   Roedd   hi   wir   wedi   bod   yn   daith   i   fwynhau er   holl   fygythiadau’r   tywydd   ac   mae   gwers   yna   -   peidiwch   â gadael   i   ragolygon   y   tywydd   rhwystro   chi   rhag   cerdded.   Maen nhw’n    anghywir    yn    aml    ac    os    oes    gynnoch    chi    ddillad    ac esgidiau   da   byddech   chi’n   iawn.   Diolch   i   bawb   am   y   cwmni   da ac   yn   enwedig   i   Olwen   am   yr   holl   waith   paratoi   ac   am   daith gofiadwy. Geirfa Twrio – to rummage Oes pys – a long time Trafnidiaeth – traffic Rhan helaeth – a large part (of) Argymell – to suggest Ar hap – by chance Gwr bonheddig – a gentleman Yn wir ystyr – in the real sense Amgylchynu – to surround Llygaid ei lle – absolutely correct Sychedig – thirsty Diod feddwol – alcoholic drink Porth – porch Pompiynau – gourds Gwasanaeth diolchgarwch – harvest festival service