Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Dolennau Cyswllt Atyniadau Ymlaen Ymlaen Yn ôl Yn ôl
Ble mae’r Gymraeg yn eich ardal chi?
Abertawe
Gydangilydd.cymru Cartref Amdanaf Blasu Cymru Amrywiaeth Atyniadau Yn ôl Ymlaen Yn ôl Ymlaen
Ardal Castell Rhaglan Un o Deithiau Cymdeithas Edward Llwyd Roedd pobl y tywydd wedi rhybuddio diwrnod Sadwrn gwlyb, rhywbeth mawr yn dod dros mor yr Iwerydd ond “Peidiwch â phoeni, sôn am y tywydd ydan ni nid Mr Trump!” medden nhw. Roedd rhaid twrio trwy’r wardrôb i chwilio am fy nillad glaw - mae’n oes pys ers i mi orfod gwisgo nhw. Tydan ni wedi cael haf braf! Mae Rhaglan ar ffiniau ein gwlad fach ni a’r ffordd gorau i’w gyrraedd yw’r A465, ffordd Blaenau’r Cymoedd ac roedd awr a hanner yn hen ddigon. Roedd y ffyrdd yn wlyb a’r glaw yn disgyn a phethau ddim yn edrych yn dda ond os nad oedd siawns i gerdded bydd siawns i siarad. Cyrraedd Rhigos yn fuan iawn a dim llawer o drafnidiaeth yn ardal Merthyr, o leiaf na fydda i’n hwyr. Wel sôn am siarad yn rhy fuan, roedd rhan helaeth o’r ffordd wedi cau achos y gwaith mawr sydd yn cael ei wneud rhwng ardal Rasau a Gilwern ac roedd rhaid dilyn arwyddion melyn. Roeddwn i’n colli amser yn gyflym ac yn waeth byth pan wnes i gyrraedd yr A465 unwaith eto a gorfod cymryd y trydydd troad ar y cylchdro ar gyrion Y Fenni mi wnes i sylweddoli fy mod i’n dda i ddim am gyfri i fyny at dri. Yn rhy hwyr roeddwn i ar y ffordd i Gasnewydd. Wrth gwrs mae dynes y SatNav yn dda iawn at greu planiau B ac yn fuan iawn roedd hi’n argymell troad i’r chwith. Roedd y ffordd braidd yn gul a lawnt reit dda yn rhedeg i fyny’r canol, roeddwn i’n disgwyl gweld defaid yn pori! Ond wrth gwrs mae hi’n iawn pob tro ac mewn dim roeddwn i ar y ffordd ddeol ac yn anelu at Rhaglan ychydig o filltiroedd i ffwrdd. Diolch yn fawr Sandra SatNav! Ydw i wedi dweud wrthoch chi roedd hi’n bwrw glaw? Wel roedd hi dal yn bwrw a grŵp bach y ffyddlon a dewr yn barod am fynd. Cawsom amser i feddwl am Gareth Beynon bu farw dros y penwythnos gynt, dyn arbennig, tawel ond llawn brwdfrydedd am Gymru, ei chefn gwlad a’r iaith. Gan fy mod i’n defnyddio’r camera ar y teithiau roeddwn i’n tueddu cerdded yng nghefn y rhes efo Gareth a ches i lawer o fwynhad yn ei gwmni. Mi nes i dynnu’r llun yma ar hap pan oedden ni ar daith Ena Morris yn ardal Glanfa Goetre, roedden ni’n cerdded ar drac mwdlyd a serth a Gareth yn cymryd ei amser. Clywsom sŵn beiciau modur ac mi wnaeth un fynd heibio ni, roedd mwy ar y ffordd felly dringais yr ochr i dynnu llun wrth iddyn nhw fynd heibio. Ar yr un eiliad i mi wasgu’r botwm wnaeth Gareth droi, ei wyneb yn llawn gwên - roedd o wedi cael ei gyffroi a’i bleser yn amlwg. Rŵan dw i wedi bod yn tynnu lluniau ar y teithiau cerdded yma am dipyn dros flwyddyn a dyma’r unig un o’r fath dw i wedi tynnu. Llun lwcus a llun sydd yn dangos cymeriad Gareth i’r dim. Roedd Gareth yn ŵr bonheddig yn wir ystyr y geiriau ac mae o’n golled fawr i’n teithiau. Diolch am bob munud o’i gwmni. Heddwch i’w lwch. Cyn i ni ddechrau’r daith wnaeth Olwen ein rhybuddio am geffylau busneslyd fydden ni’n gweld ar y daith, gwartheg hefyd. Cyn i ni gael y siawns i anghofio’r rhybudd dyma ni yng nghanol cae wedi cael ein hamgylchynu gan nifer o geffylau hyfryd a’r cwestiynau! Peidiwch â son! “Pwy ydach chi?” “O le dach chi’n dod?” “Ble dach chi’n mynd?” “Dach chi’n digwydd siarad Cymraeg?” Roedd Olwen wir yn llygaid ei lle - roedden nhw’n ofnadwy o fusneslyd! Allan o’r caeau rŵan ac Olwen yn dangos i ni o’r enw ‘The Hand’ ac esbonio mai tafarn oedd y yn wreiddiol ac yn reit debyg roedd y llwybr oedden ni wedi bod yn cerdded yn llwybr roedd y sychedig yn defnyddio er mwyn cael peint neu ddwy, neu mwy. Nes ymlaen roedd wedi ei rannu i ddau mawr a oedd ar un adeg yn ysgol, a dyma ni yn gweld llwybr oedd y plant ysgol wedi defnyddio blynyddoedd yn ôl. Erbyn hyn dyn ni’n eu defnyddio mewn ffordd hamddenol, mor wahanol i’r bobl yn brysio i gael diod feddwol a’r plant yn ofn bod yn hwyr i’r ysgol. Symud ymlaen a dechrau teimlo bod y glaw yn gostegu a dod ar draws eglwys Penrhos a chymryd mantais o’i phorth cyfleus a oedd yn ddigon mawr i eistedd 8 o gerddwyr diolchgar ond dim mwy. Da ynte! I wneud yn siŵr bod ni’n teimlo’n gartrefol roedden nhw wedi addurno’r llwybr efo pompiynau lliwgar. Croesawgar iawn ac mi fydden nhw’n gosod y tôn am y gwasanaeth diolchgarwch y diwrnod wedyn hefyd. Gwneud ein ffordd yn ôl rŵan a chyrraedd y cae lle oedd y ceffylau ac ia, roedden nhw llawn cwestiynau unwaith eto. Ond roedd Olwen wedi gaddo gwartheg busneslyd hefyd, ble oedden nhw? Gwelsom ni nhw o bell ond am ryw reswm roedden nhw’n brysur drio dianc o’n golwg ni. Aethom ni i gaffi Castell Rhaglan wedyn a chael dipyn o luniaeth a chlonc. Roedd hi wir wedi bod yn daith i fwynhau er holl fygythiadau’r tywydd ac mae gwers yna - peidiwch â gadael i ragolygon y tywydd rhwystro chi rhag cerdded. Maen nhw’n anghywir yn aml ac os oes gynnoch chi ddillad ac esgidiau da byddech chi’n iawn. Diolch i bawb am y cwmni da ac yn enwedig i Olwen am yr holl waith paratoi ac am daith gofiadwy. Geirfa Twrio – to rummage Oes pys – a long time Trafnidiaeth – traffic Rhan helaeth – a large part (of) Argymell – to suggest Ar hap – by chance Gwr bonheddig – a gentleman Yn wir ystyr – in the real sense Amgylchynu – to surround Llygaid ei lle – absolutely correct Sychedig – thirsty Diod feddwol – alcoholic drink Porth – porch Pompiynau – gourds Gwasanaeth diolchgarwch – harvest festival service